Οι νηπιαγωγοί μιλούν για την ευτυχία των παιδιών

Πώς μπορούν οι εκπαιδευτικοί να φέρουν την κοινή λογική και την ενσυναίσθηση στην εκπαιδευτική πολιτική;
(άρθρο του αναπτυξιακού ψυχολόγου Peter Gray)child

Η έρευνα είναι σαφής. Η ακαδημαϊκή κατάρτιση στο νηπιαγωγείο δεν έχει μακροπρόθεσμα οφέλη. Στην πραγματικότητα, μπορεί να προκαλέσει μακροπρόθεσμη βλάβη. Δεν μειώνει το εκπαιδευτικό χάσμα μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών, που είναι ο συνηθισμένος λόγος που προσφέρεται για μια τέτοια εκπαίδευση. Αυξάνει ελαφρώς τις ακαδημαϊκές βαθμολογίες στην πρώτη τάξη, αλλά από την τρίτη τάξη το όφελος χάνεται και, σύμφωνα με μερικές από τις καλύτερες μελέτες, στην τέταρτη τάξη τα παιδιά που παρακολουθουν νηπιαγωγείαμε έφμφαση στις ακαδημαϊκες γνώσεις, τα πάνε χειρότερα – ακαδημαϊκά, κοινωνικά και συναισθηματικά – από όσα βρίσκονταν σε νηπιαγωγεία βασισμένα στο παιχνίδι (για μερικά από τα στοιχεία, δείτε εδώ).

Οι απόψεις των νηπιαγωγών είναι επίσης σαφείς (βλ. εδώ). Έχω μιλήσει σε πολλά συμπόσια και εκπαιδευτικά συνέδρια τα τελευταία χρόνια και σε κάθε ένα άκουγα από τους παιδαγωγούς για τα δυστυχισμένα μικρά παιδιά που στερούνται του παιχνιδιού και αναγκάζονται να κάνουν όλο και περισσότερη «καθιστική εργασία». Επίσης ακούω τακτικά από το νηπιαγωγείο παιδαγωγούς που παραιτούνται ή λαμβάνουν πρόωρη συνταξιοδότηση επειδή βλέπουν ότι οι πολιτικές που αναγκάζονται να επιβάλλουν βλάπτουν τα παιδιά. Χάνουμε τους καλύτερους δασκάλους μας επειδή είναι αυτοί που είναι πιο πιθανό να δουν τι συμβαίνει και είναι λιγότερο πιθανό να το ανεχτούν.

Γιατί λοιπόν συνεχίζουμε αυτή την τάση να στερούμε από τα μικρά παιδιά το παιχνίδι και τις χαρούμενες ομαδικές δραστηριότητες, από τις οποίες μαθαίνουν τόσο πολύ, και να τα υποτάσσουμε όλο και περισσότερο σε άσκοπο, ρηχό «ακαδημαϊκό έργο», από το οποίο μαθαίνουν τόσο λίγα; Η απάντηση, στο βαθμό που μπορώ να διακρίνω, είναι ότι οι πολιτικοί που αναλαμβάνουν την την εκπαιδευτική πολιτική και πολλοί από τους διαχειριστές που την επιβάλλουν δεν γνωρίζουν πολλά για τα παιδιά ή τη μάθηση και δεν δίνουν προσοχή στις δύο ομάδες ανθρώπων που το κάνουν: αυτην που διεξάγει έρευνα για την ανάπτυξη των παιδιών και αυτή των δασκάλων που βλέπουν άμεσα πώς επηρεάζουν τα παιδιά οι πολιτικές εκπαίδευσης.

Υπήρξε μια εποχή που οι εκπαιδευτικοί μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την εμπειρία, την κρίση και την κοινή λογική τους για να διαφοροποιήσουν αυτό που έκαναν στην τάξη ώστε να ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ατομικές ανάγκες των παιδιών. Αλλά τώρα οι παιδαγωγοί θεωρούνται ολοένα και περισσότερο εργαλεία της διοίκησης, για να εφαρμόζουν τις πολιτικές που συνθέτουν την τελευταία μανία – τόσες ώρες αυτού και τόσες εκείνου και όλα ίδια για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τα ενδιαφέροντα και τις διαθέσεις του παιδιού. Τα παιδιά γίνονται έτσι στοιχεία δεδομένων, όχι άτομα. Αυτά είναι τα προγράμματα «Κανένα παιδί να υπολείπεται», «Κοινό αναλυτικό» και το αδιανόητο, «Αγώνας για την κορυφή».

Αγώνας για την κορυφή. Τι φρικτή μεταφορά για την εκπαίδευση. Ενας αγώνας? Όλοι βρίσκονται στην ίδια διαδρομή, βλέποντας πόσο γρήγορα μπορούν να πάνε; Αγωνιστικά προς το τι; Η κορυφή? Η κορυφή του τι; Η εκπαίδευση δεν είναι ένας αγώνας, είναι μια περιπλάνηση. Η πραγματική εκπαίδευση εμφανίζεται μόνο όταν ο καθένας αγκαλιάζει το δικό του μονοπάτι.

Συχνά αναρωτήθηκα τι θα συμβεί αν οι δάσκαλοι που μπορούν να δουν τι συμβαίνει θα αντέξουν και θα διαμαρτυρηθούν, όχι ατομικά, αλλά μαζί, σαν μια ενωμένη δύναμη. Ήμουν λοιπόν ενθουσιασμένος, να διαβάσω τον περασμένο Ιούνιο για την ενωμένη στάση που έλαβαν εκείνο το μήνα οι παιδαγωγοί νηπιαγωγείου στο Μπρουκλίν της Μασαχουσέτης, κοντά στο σπίτι μου. Είκοσι επτά από τους 34 δασκάλους παιδικών σταθμών στο Brookline υπέγραψαν μια επιστολή που διάβασαν δυνατά σε μια συνεδρίαση της σχολικής επιτροπής του Brookline.

Εδώ, εν μέρει, είναι αυτό που έγραφε η επιστολή (για πλήρη μορφή της, δείτε εδώ):

«Έχουμε αφιερώσει τη σταδιοδρομία μας στη διδασκαλία των μαθητών ηλικίας 5 και 6 ετών και βλέπουμε ότι ορισμένες τρέχουσες πρακτικές αφήνουν μακρόχρονη αρνητική επίδραση στην κοινωνική και συναισθηματική ευημερία των μαθητών μας. Ως εκ τούτου, είμαστε εδώ απόψε να μοιραστούμε με εσας τις ανησυχίες μας για ένα νέο είδος χάσματος που αναδύεται στο Νηπιαγωγείο του Brookline. Είναι ένα «ρεαλιστικό κενό» – ένα χάσμα μεταξύ του τρόπου με τον οποίο η έρευνα δείχνει πως τα μικρά παιδιά μαθαίνουν καλύτερα και στο πρόγραμμα σπουδών που οι αρχές απαιτούν από εμάς να διδάξουμε. Είναι ένα χάσμα ανάμεσα στις εκπαιδευτικές μας αξίες και στο τι πραγματικά συμβαίνει με τα παιδιά στις τάξεις μας.

«Όλοι έχουμε συνεργαστεί με τους συμβούλους μας και τους ειδικούς μας για να εφαρμόσουμε τα διάφορα μαθήματα ανάγνωσης και γραφής με πιστότητα. Ωστόσο, ο αποκλειστικός προγραμματισμός-90 λεπτά ανάγνωσης και γραφής -έρχεται εις βάρος των θεματικών ενοτήτων, της μάθηση με βάση το παιχνίδι και της ανάπτυξης των κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων.

«Βλέπουμε τα αποτελέσματα αυτής της απώλειας. Βλέπουμε πολλά από τα νηπιαγωγάκια μας να αγωνίζονται με το άγχος τους για το σχολείο επειδή γνωρίζουν οτι ότι αναμένεται από αυτά να διαβάζουν … Είναι πλέον συνηθισμένο να ακούμε τις φωνούλες να μας ανακοινώνουν «Δεν ξέρω πώς να διαβάσω, μισώ την ανάγνωση, μισώ το σχολείο , Δεν είμαι καλός σε τίποτα. » Αυτή είναι η μεγαλύτερη ανησυχία μας.

«Οι σημερινές ακαδημαϊκές πιέσεις στα παιδιά ηλικίας 5 και 6 ετών συμβάλλουν στην αύξηση των προκλήσεων με την ικανότητα των νηπιαγωγών μας να αυτορρυθμίζονται, να είναι ανεξάρτητες και δημιουργικές … Μελέτη μετά από μελέτη έχει δείξει ότι τα μικρά παιδιά χρειάζονται χρόνο για να παίξουν, αλλά στο Brookline, λόγω των ακαδημαϊκών απαιτήσεων, ο χρόνος για τη μάθηση με βάση το παιχνίδι μειώθηκε και, σε μερικές μέρες, εξαλείφθηκε εντελώς. Ως δάσκαλοι του Νηπιαγωγείου, γνωρίζουμε ότι το παιχνίδι δεν είναι επιπολαιότητα. Ενισχύει τη δομή και λειτουργία του εγκεφάλου και προάγει την εκτελεστική λειτουργία, η οποία μας επιτρέπει να επιδιώξουμε στόχους και να αγνοήσουμε τους περισπασμούς. Βοηθά τα παιδιά να μάθουν να επιμένουν, να αυξάνουν την προσοχή τους και να περιηγούνται στα συναισθήματα.

«Τα μικρά παιδιά πρέπει επίσης να κινούνται και να εξερευνούν. Πολλά παιδιά που κάθονται για μεγάλες χρονικές περιόδους παρουσιάζουν απογοήτευση, μυϊκές κράμπες και ανάρμοστες συμπεριφορές. Έχουμε δει μια αύξηση του αριθμού των παιδιών που έχουν διαγνωστεί με ΔΕΠΥ και θέματα συμπεριφοράς στα σχολεία μας και γνωρίζουμε γιατί συμβαίνει αυτό. Ωστόσο, κάνουμε πράγματα που θα επιδεινώσουν το πρόβλημα και όχι να το βελτιώσουν.

«Δεν προωθούμε την ισότητα. Όπως αναφέρθηκε με το παιχνίδι και την κοινωνική συναισθηματική ανάπτυξη, η εκπαιδευτική αρχή, μας ζητά να διδάξουμε τα παιδιά μας με τρόπους που μειώνουν την ισότητα στην τάξη. Μας λένε ότι όλα πρέπει να είναι τα ίδια. Σκεφτείτε τι σημαίνει «το ίδιο». Δεν είναι μοναδικά προσαρμοσμένο να μεγιστοποιεί τη χαρά και τη μάθηση για κάθε παιδί. Η τυποποίηση δεν είναι ισότητα.

«Όταν κάποτε οι δάσκαλοι έχαιραν της εμπιστοσύνης να χρησιμοποιήσουν την κρίση τους και να διδάξουν σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε μοναδικής τάξης, τώρα κατευθύνονται να ακολουθήσουν τα καθορισμένα προγράμματα σπουδών από εγχειρίδια. Μας δίνονται ντιρεκτίβες και όχι ενδυνάμωση για τους μαθητές μας.

«Ας οραματιστούμε πως τα παιδιά μας είναι ενθουσιασμένα να έρχονται καθημερινά στο σχολείο, αναπτύσσοντας μια βαθιά αγάπη για τη μάθηση, έχοντας εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους ως μαθητευόμενα, ενισχύοντας τις κοινωνικά-συναισθηματικές δεξιότητες, δημιουργώντας βαθιές σχέσεις με τους συνομηλίκους και τους δασκάλους και συμμετέχοντας σε μια μαθητική κοινότητα. Φανταστείτε μια τάξη όπου οι δάσκαλοι αφιερώνουν το χρόνο τους απευθείας στους μαθητές τους, δημιουργώντας σχέσεις εμπιστοσύνης και συμμετέχοντας σε σημαντικές διδακτικές εμπειρίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών στο σύνολό τους.

«Φανταστείτε ένα μέλλον όπου η εκπαιδευτική δύναμη του παιχνιδιού επιστρέφει στα νηπιαγωγεία του Brookline. Δεν υπάρχει αντεπιχείρημα για το ότι οι μαθητές μας μαθαίνουν καλύτερα μέσω του παιχνιδιού και πραγματικών εμπειριών που τους επιτρέπουν να εξερευνήσουν και να κάνουν συνδέσεις, να οικοδομήσουν κάποιες βασικές γνώσεις και να αναπτύξουν δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Το παιχνίδι μπορεί να είναι σκόπιμο (καθοδηγούμενο από τον παιδαγωγό), αλλά πρέπει επίσης να υπάρχει χρόνος για τα παιδιά να εξερευνούν ελεύθερα χωρίς την κατεύθυνση του παιδαγωγού. Αυτό είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη της περιέργειας, και της ικανότητας να παρακολουθήσουν μια ιδέα ή ένα έργο μέχρι την ολοκλήρωση. Αυτό είναι το θεμέλιο της πρακτικής του νηπιαγωγείου. Στην πραγματικότητα, είναι το θεμέλιο της διά βίου μάθησης.

«Το Νηπιαγωγείο του Brookline μπορεί να είναι ένας τόπος όπου τα παιδιά εξερευνούν σχέσεις με άλλους για να αναπτύξουν μια στάση ενσυναίσθησης. Μπορεί να είναι ένας τόπος όπου καταφέρνουν να κάνουν ένα φιλικό και με σεβασμό διάλογο με τους συνομηλίκους τους. Μπορεί να είναι ένας τόπος όπου μαθαίνουν πώς να δικαιολογούν τις δικές τους ιδέες και να λύουν προβλήματα. Φανταστείτε μια τάξη όπου τα παιδιά μαθαίνουν να αποτυγχάνουν, έτσι ώστε να μπορούν να προσπαθήσουν ξανά και να βρουν το δρόμο τους.

«Σας ζητάμε να οραματιστείτε μαζί μας ένα μέλλον στο οποίο οι νηπιαγωγοί μας ασχολούνται ουσιαστικά με θέματα απολαυστικού και ολοκληρωμένου περιεχομένου. Οραματιστείτε μαζί μας αίθουσες όπου η μάθηση της ανάγνωσης είναι διασκεδαστική, σκόπιμη και οργανική. Σας ζητάμε να φανταστείτε τις αίθουσεςτου Brookline Kindergarten, όπου οι νηπιαγωγοί χαίρουν εμπιστοσύνης να χρησιμοποιούν την κρίση τους για το τι είναι καλύτερο για κάθε τάξη. Φανταστείτε ένα μέλλον όπου η αγάπη της μάθησης, όχι η ακαδημαϊκή απόδοση, επιστρέφει στην καρδιά των πρώτων εκπαιδευτικών εμπειριών των παιδιών μας ».

Η επιστολή συνοδεύτηκε από αίτημα υποστήριξης που υπογράφηκε από περισσότερους από 500 γονείς του Brookline. Συγκέντρωσε ένα σημαντικό ποσό δημοσιότητας, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου αυτού του άρθρου στην εφημερίδα The Washington Post. Είχε αποτέλεσμα;

Μια νέα σχολική χρονιά βρίσκεται σε εξέλιξη και αναρωτήθηκα αν έχει αλλάξει κάτι στα νηπιαγωγεία του Brookline. Έτσι, κάλεσα τον Benjamin Kelley, συμπρόεδρο του Συλλόγου Γονέων Brookline και υποστηρικτή της διαμαρτυρίας των δασκάλων. Μου είπε ότι έχουν υπάρξει κάποιες μικρές βελτιώσεις σε κάποια από τα σχολεία, αλλά τελικά λίγα έχουν αλλάξει. Ένα αίτημα για μια πλήρη ώρα διαλείματος κάθε μέρα στο νηπιαγωγείο απορρίφθηκε. Ο προγραμματισμός σε ακαδημαικά πακέτα ισχύει ακόμα. Ο επιθεωρητής των σχολείων του Brookline παραιτήθηκε ξαφνικά το καλοκαίρι, αν και δεν είναι ξεκάθαρο πως σχετίζεται με τη διαμαρτυρία των εκπαιδευτικών. Επί του παρόντος, υπάρχει ένας προσωρινός επόπτης ενώ αναζητούν αντικαταστπάτη.

Ίσως να υπάρξει σοβαρή αλλαγή μετά την πρόσληψη ενός νέου υπευθύνου; Ή μήπως όχι. Εάν όχι, τότε ελπίζω ότι οι παιδαγωγοί των νηπιαγωγείων θα έχουν το θάρρος να κάνουν περισσότερα από ό, τι γράφουν στην επιστολή. Τι λέτε για μια απεργία; Μια απεργία όχι για υψηλότερη αμοιβή ή άλλα τέτοια οφέλη, αλλά για την ευημερία των παιδιών και το μέλλον μας.

ΠΗΓΗ : Psycology Today

Μετάφραση από το πρωτότυπο: Μεταφραστική ομάδα EUDEC Greece

Posted in Παιδεία, αυτοκατευθυνόμενη μάθηση | Σχολιάστε

Οι αρχές της ελευθεριακής εκπαίδευσης και η σημερινή της αναγκαιότητα

Δειτε και το νεοσύστατο σωματείο ΣΥΝπαιδεία:Κοινότητα υποστηρικτών εναλλακτικών μορφών εκπαίδευσης και χειραφετικής παιδαγωγικής.
sylogosynpedia@gmail.com

Ελευθεριακή Λέσχη Βόλου (Libertarian Atheneon of Volos)

«Όσο πιο πειθήνια τα δοχεία αφήνονται να γεμιστούν από το δάσκαλο, τόσο καλύτεροι μαθητές είναι. Όσο πιο καλά τα γεμίζει, τόσο καλύτερος δάσκαλος είναι.» Πάολο Φρέιρε, Η εκπαίδευση υποφέρει από την αρρώστια της αφήγησης

Ακολουθεί η εισήγηση της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στις 23 Νοέμβρη στην Ελευθεριακή Λέσχη Βόλου με προβολή «Η ζωή και το έργο του ελευθεριακού παιδαγωγού Fransisco Ferrer, ιδρυτή των ελευθεριακών σχολείων» και συζήτηση με θέμα «Οι αρχές της ελευθεριακής εκπαίδευσης και η σημερινή της αναγκαιότητα»

«…Οι κυβερνήτες έλεγχαν πάντα την εκπαίδευση του λαού…, γνωρίζοντας καλύτερα απ’ όλους τους υπόλοιπους ότι η εξουσία τους βασίζεται σχεδόν ολοκληρωτικά στο σχολείο και έτσι επιμένουν να διατηρούν το μονοπώλιό τους σε αυτό». Για τον Φερρέρ το σχολείο ήταν «όργανο της εξουσίας στα χέρια της κυρίαρχης τάξης. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τα σχολεία για να παράγει πιστούς σ’ αυτήν πολίτες, η Εκκλησία για να παράγει πιστούς ενορίτες, οι βιομήχανοι για να παράγουν υπάκουους…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 848 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

«Νεκρό δέντρο 17 μέτρων κείτεται φέτος στην πλατεία Συντάγματος»

download

Ήρθαν και φέτος τα Χριστούγεννα, οι άγιες γιορτές, της αγάπης, της γενναιοδωρίας της καλοσύνης, οι μέρες που όλοι αγαπούν όλους και εύχονται χρόνια πολλά. Υπό το φάντασμα της κρίσης όμως, η κατανάλωση δεν μπορεί να είναι τόσο μεγαλόπρεπη για όλους. Οι περισσότεροι αναγκάζονται να περιορίσουν τις καταναλωτικές τους συνήθειες στα ”βασικά” ή να δανειστούν, να στερηθούν αργότερα δηλαδή, για να ζήσουν την αίγλη που αρμόζει στις εορτές. Όλοι όμως λίγο- πολύ κάτι θα πάρουν, έτσι για το ”καλό” ή για το κακό;

Ας δούμε τι κρύβεται πίσω από τα ”βασικά” αγαθά και τα δώρα των Χριστουγέννων.

Κάθε τι που οι κάτοικοι των πόλεων καταναλώνουν με μανία τις γιορτές κρύβει πίσω του τον πόνο και το θάνατο άλλων ανθρώπων, ζώων και φυσικών πλασμάτων.

Μια περιπλάνηση στους δρόμους και τα μαγαζιά του κέντρου της Αθήνας μπορεί να είναι αποκαλυπτική αν προσπαθήσουμε να κοιτάξουμε πίσω από τα φώτα των δρόμων και των βιτρινών και δούμε από πού προέρχονται όλα αυτά τα εξαίσια δώρα.

Ξεκινάμε λοιπόν το μικρό μας ταξίδι από τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, στο πεδίον του Άρεως, όπου εκατοντάδες έλατα κείτονται νεκρά περιμένοντας τον επίδοξο αγοραστή-νεκροθάφτη να τα αγοράσει και να στολίσει το σπίτι του με αυτά, για να πεταχτούν στα σκουπίδια δύο βδομάδες αργότερα. Αυτά τα δέντρα που μας χαρίζουν τόσο απλόχερα το οξυγόνο που αναπνέουμε τα σκοτώνουμε για μια εφήμερη ευχαρίστηση και ματαιοδοξία. Τι ηλικία να έχουν άραγε αυτά τα δέντρα; Τι ηλικία να έχει άραγε ο αγοραστής τους; Ο σπλαχνικός πατέρας που θα γυρίσει σπίτι αγκαλιά με το νεκρό δέντρο για να γεμίσει χαρά τα παιδιά του. Έχει σκεφτεί άραγε πώς θα μπορούσε να ήταν εκείνα στη θέση του δέντρου;

elata

Και ναι κάποια άλλα παιδιά είναι κατά ένα τρόπο στη θέση του δέντρου, εκείνα στις φάμπρικες του τρίτου κόσμου που κατασκευάζουν τα παιδικά παιχνίδια, πολλές φορές νηστικά και αλυσοδεμένα. Πώς αλλιώς μπορείς να κάνεις ένα παιδί να κάτσει ακίνητο και να δουλεύει 12 και 15 ώρες; Πάλι για να χαρούν τα δικά μας παιδιά, για να εξαγοράσει ο νονός, ο γονιός, ο θείος τις ώρες που δεν πέρασε μαζί τους επειδή ήταν απασχολημένος με τα ζητήματα των μεγάλων. Χαρίζουμε πόνο και δυστυχία. Πίσω από τα ράφια των παιχνιδάδικων μάτια πρησμένα από το κλάμα και την αϋπνία, παιδικά ουρλιαχτά, μώλωπες στο σώμα , ψυχές για πάντα σημαδεμένες από τη κακοποίηση σε κοιτάνε και σου λένε πόσο ακόμα θα συναινείς;

Η βόλτα συνεχίζεται στα καταστήματα νέας τεχνολογίας, όπου εκατοντάδες νέα πανάκριβα γκατζετάκια προορίζονται για δώρα Χριστουγέννων για εφήβους και νεολαίους που τα θεωρούν προέκταση του χαρακτήρα τους και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πώς και που φτιάχνονται όλα αυτά τα υπερσύγχρονα εργαλεία; Σε εργοστάσια κολαστήρια της Ασίας όπου νέοι εργάτες έως 21 ετών δουλεύουν ασταμάτητα σα σκλάβοι μέσα σε πόλεις φάμπρικες, όπου και οι ίδιοι αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμοι. Τους ξεζουμίζουν και μετά τους διώχνουν, Τα ποσοστά αυτοκτονίας είναι τεράστια σε αυτές τις φάμπρικες. Για να παραχθούν όλα αυτά τα προϊόντα χρειάζονται ένα σωρό σπάνια μέταλλα που ξεκοιλιάζουν τη γη για να τα πάρουν από τα ορυχεία. Δάση και ποτάμια καταστρέφονται πληθυσμοί ολόκληροι ξεσπιτώνονται για να μπορούν οι πολυεθνικές να βγάζουν περισσότερα κέρδη. Και επειδή η τεχνολογία συνεχώς εξελίσσεται, όλα αυτά τα προϊόντα όντας πλήρως αναλώσιμα και προσπελάσιμα μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα είτε πετιόνται στα σκουπίδια είτε ”ανακυκλώνονται”. Σε τι συνίσταται όμως αυτή η ανακύκλωση; Εταιρίες από όλο το κόσμο μαζεύουν αναλώσιμα υπολογιστών κλπ και τα πηγαίνουν σε πόλεις σκουπιδοτόπους των φτωχών χωρών όπου εξαθλιωμένοι άνθρωποι ζουν μέσα σε βουνά τεχνοσκουπιδιών τα οποία και αποσυναρμολογούν σταδιακά.

p04c9tsn

Το εργοστάσιο με τους καλικάντζαρους του Αη Βασίλη είναι πολύ καλό για να ναι αληθινό.

Αφού περάσαμε τα μαγαζιά με τους υπολογιστές στη Στουρνάρη πάμε μια βόλτα από το Σύνταγμα, μπορεί φέτος ο δήμαρχος να μην έστησε δέντρο, έστησε όμως ένα κατασκεύασμα έκτρωμα για να ασχημύνει και άλλο αυτή τη γκρίζα πόλη, αν καταφέρεις να σκαρφαλώσεις αρκετά μπορείς να έχεις μια θεαματική αυτοκτονία.

Chuao_003Κατεβαίνοντας τη Καραγιώργη Σερβίας οι αισθήσεις αμβλύνονται βιτρίνες με ατέλειωτα σοκολατάκια και γλυκά για όλα τα γούστα και τα πορτοφόλια να συνθέτουν το πλάνο. Σοκολάτες, το αγαπημένο γλυκό των παιδιών και των μεγάλων, από που να έρχεται άραγε το κακάο, πως φτάνει μέχρι εδώ; Δυστυχώς και για το κακάο η αλήθεια είναι πικρή. Η παιδική εργασία είναι και εδώ παρούσα, στην Ακτή Ελεφαντοστού 300.000 παιδιά εργάζονται σα σκλάβοι στις φυτείες του κακάο έχοντας απαχθεί από τις οικογένειες τους ή έχοντας πουληθεί στους δουλεμπόρους των φυτειών. Ο σύγχρονος καπιταλισμός και η δυτική σκέψη για δικαιώματα και ελευθερία είναι ίδιοι με όλα τα εξουσιαστικά συστήματα μέχρι σήμερα, βασίζει την ευημερία και την ύπαρξή της σε δούλους. Από τις πυραμίδες των Φαραώ και την δημοκρατική Αθήνα του Περικλή με τον Παρθενώνα, τους είλωτες τις Σπάρτης στους σύγχρονους ουρανοξύστες των μητροπόλεων παίζεται το ίδιο έργο, απλά σήμερα οι δούλοι είναι πολύ μακρυά για να νοιαστούμε για αυτούς.

Κατηφορίζοντας ακόμη λίγο φτάνουμε στη Βαρβάκειο, εκεί η μυρωδιά δεν είναι πλέον γλυκιά σαν της σοκολάτας, είναι άσχημη, η μυρωδιά του αίματος και της σήψης, γιατί την αποστρεφόμαστε άραγε αφού λέμε , λανθασμένα, ότι είμαστε από τη φύση μας σαρκοφάγα ζώα; Παρόλα αυτά πεπεισμένοι από το κοινωνικό status quo ότι η γαλοπούλα και το χοιρινό είναι αναπόσπαστο κομμάτι του γιορτινού γεύματος μπαίνουμε στο χώρο με τα εκατοντάδες κρεμασμένα πτώματα των ζώων. Ζώα που αν δεν είχαν πέσει στα χέρια της βιομηχανίας κρέατος θα ζούσαν ελεύθερα σε αγέλες σε λιβάδια και βουνά, όμως τώρα πέρασαν μια ζωή φυλακισμένα σε εκτροφεία για να σκοτωθούν στην εφηβική αν όχι βρεφική ηλικία (αρνάκι-μοσχαράκι γάλακτος) για να ικανοποιηθούν οι γαστριμαργικές μας επιθυμίες. Ωσάν άλλοι κανίβαλοι, όλοι μαζί γύρω από το τραπέζι θα τρώμε το μωρό γουρουνάκι, το πρησμένο συκώτι της πάπιας που την τάισαν μέχρι να σκάσει (φουά-γκρά), τα τυριά από το γάλα της αγελάδας που σκότωσαν το μωρό της για να το πάρουν, τα αυγά των παραμορφομένων κοτόπουλων. Η λίστα δεν τελειώνει εκεί είναι πλέον τις μόδας τα εξεζητημένα κρέατα άγριων ζώων, ελάφια,ζαρκάδια, στρουθοκάμηλοι, αγριογούρουνα και δε ξέρω τι άλλο συνθέτουν το παζλ της διεστραμμένης μαγειρικής.ÁÈÇÍÁ - ÐÁÑÅÌÂÁÓÇ ÃÉÁ ÔÁ ÆÙÁ ÓÔÇÍ ÊÅÍÔÑÉÊÇ ÁÃÏÑÁ ÁÐÏ ÔÇÍ DIRECT ACTION EVERYWHERE (EUROKINISSI/ÔÁÔÉÁÍÁ ÌÐÏËÁÑÇ)

Τα βάσανα για τα μη ανθρώπινα ζώα δεν τελειώνουν εδώ, αφού προσπεράσουμε τις βιτρίνες με τα πτώματα δύο στενά παρακάτω, είμαστε ακόμα στην Αθηνάς, βλέπουμε τις βιτρίνες και τα κλουβιά με τα κατοικίδια ζώα. Για αυτόν που δε ξέρει από που προέρχονται και που θα καταλήξουν τα ζώα αυτά είναι πιο τυχερά από τα άλλα τα σφαγμένα. ΄Όμως για να φτάσουν αυτά τα όμορφα και σχετικά υγιή στη βιτρίνα η μητέρα τους έχει γεννήσει δεκάδες φορές μέχρι να πεθάνει νέα από την υπεραναπαραγωγή και τα αδερφάκια τους που δεν πληρούσαν τα στάνταρ θανατώθηκαν. Ζωές εμπορεύσιμες, ζωές φυλακισμένες, ζωές για πάντα καταδικασμένες στην ανθρώπινη εξουσία. Ακούμε να λένε ”τι ποιο όμορφο δώρο για ένα παιδί από ένα κουτάβι, αγοράζοντας ένα ζώο χαρίζεις στο παιδί σου ένα σύντροφο ζωής”, τι καταλαβαίνει άραγε ένα παιδί από αυτό; Ότι

cani-in-gabbia1τους φίλους τους αγοράζουμε με χρήματα, ότι αδιαφορούμε για τα συναισθήματά τους, ότι μπορούμε να τους πετάξουμε στο δρόμο μόλις τους βαρεθούμε ή θεωρήσουμε ότι παρεμποδίζουν την καθημερινότητά μας. Τα ζώα-δώρα των Χριστουγέννων συνήθως πετιόνται μόλις έρθουν οι πασχαλινές ή οι καλοκαιρινές διακοπές σαν να ήταν λούτρινα, και γιατί να μην είναι άλλωστε αφού τα αγοράζει κανείς με τον ίδιο τρόπο. Όταν η ζωή γίνεται εμπόρευμα χάνει την αυταξία της, μετριέται με αριθμούς και γίνεται υπολογίσιμη με βάση το συμφέρον.

Αναστενάζοντας από θλίψη προχωρούμε προς την Ομόνοια, εκεί δεσπόζει ένα μεγάλο πολυκατάστημα, ένας υπέροχος κόσμος ομορφιάς για κάθε γυναίκα. Πέρα από το γεγονός της μαζικής θλίψης που προκαλούν τα επιβαλλόμενα πρότυπα ομορφιάς στις γυναίκες που σπαταλούν τη ζωή τους προσπαθώντας να τα πλησιάσουν και το γεγονός ότι πολλές από αυτές εργάζονται μόνο και μόνο για να καταναλώνουν τέτοια προϊόντα που θα τους εξασφαλίσουν την προσωπική ευτυχία, αυτά τα προϊόντα ευθύνονται για τους μαζικούς βασανισμούς των ζώων. Στα ράφια βλέπει κανείς μόνο το αποτέλεσμα, κρέμες σώματος, αποτριχωτικά κεριά, μάσκαρες, βαφές μαλλιών, σαμπουάν και αφρόλουτρα. Για να φτάσουν όμως όλα αυτά να είναι ασφαλή για το μυγιάγγιχτο δυτικό καταναλωτή δοκιμάζονται με κάθε είδους βάναυση μέθοδο σε ζώα. Οι πειραματισμοί είναι εξωφρενικοί κουνέλια ταΐζονται με το ζόρι κραγιόν για να διαπιστωθεί σε ποια ποσότητα επέρχεται ο θάνατος, τους ρίχνουν τα τοξικά που χρησιμοποιούν στα μάτια για να μετρήσουν πότε θα τυφλωθούν. Βέβαια αν τα προϊόντα αυτά δεν ήταν τοξικά και επικίνδυνα και για την ανθρώπινη υγεία δεν θα υπήρχε ανάγκη πειραματισμού.

c7b195298e895eb8d097a526efd49faf--waiting-for-you-luxuryΟι κραυγές από τα εργαστήρια ζωοτομίας στοιχειώνουν τη διαδρομή πίσω στο μοναστηράκι, εκεί τι κακό μπορεί να υπάρχει; Από την ασφυκτικά γεμάτη πλατεία ανεβαίνουμε τη Πανδρόσου στη συμβολή με τη Καπνικαρέα κοιτάμε αριστερά. Πάλι πτώματα κρεμασμένα σε βιτρίνες, η γούνα ξανά στο προσκήνιο, πόνι, αλεπούδες, μινκ, λίγκες, σκύλοι και γάτες γδέρνονται για να νιώσει μια γυναίκα την ”πολυτέλεια” της αληθινής γούνας, για να στολίσει το λαιμό της με το πτώμα κάποιου άλλου. Συνεχίζουμε τη διαδρομή, σοκ, μέχρι το Σύνταγμα παντού γουναράδικα, πάνω από 15 σε μια περιοχή 3 τετραγώνων, ποιος αγοράζει σήμερα γούνες αναρωτιέται κανείς. Το κράτος επιδοτεί τη βιομηχανία γούνας με 8εκ. Ευρώ το χρόνο για να κάνει εκτός των άλλων και εξαγωγικό εμπόριο. Η σφαγή και η δολοφονία των γουνοφόρων ζώων πυλώνας της ελληνικής οικονομίας μαζί με την κτηνοτροφία, τα ορυχεία και τα πετρέλαια στο λιβυκό πέλαγος, η δολοφονία των ζώων και η λεηλασία της φύσης συνθέτουν το όνειρο της εθνικής ανάπτυξης.

Η διαδρομή τελειώνει εδώ, όμως τίποτα δεν τελείωσε. Όπου και αν πήγαμε ακούγονταν χαρούμενα χριστουγεννιάτικα τραγούδια, που προσπαθούν να αμβλύνουν την απόγνωση και τη θλίψη που είναι ζωγραφισμένη στα πρόσωπα των ανθρώπων, προσπαθούν να τους κάνουν να νιώσουν στιγμιαία μιαν ανέμελη χαρά, μια αισιοδοξία για το αύριο, αφού μπορείς να καταναλώνεις έστω και λίγο σήμερα είναι όλα μια χαρά, και αν δεν μπορείς να καταναλώσεις δεν πειράζει ας κάνεις μια βόλτα χαζεύοντας τις βιτρίνες και τα νέον. Αν μπορούσαν όμως τα μεγάφωνα να παίζουν τις κραυγές των παιδιών, των ανθρώπων, των ζώων που υπέφεραν για αυτά τα άχρηστα αντικείμενα, για την ικανοποίηση της καταναλωτικής μανίας τότε όλοι θα προσπαθούσαν να κλείσουν τ’ αυτιά τους και να τρέξουν μακριά. Το σύστημα εξουσίας τρίβει τα χέρια του όσο υπάρχει η καταναλωτική αποχαύνωση, όσο η ατομική απόλαυση μπαίνει πάνω από τις ζωές των άλλων.

Μας λένε πως υπάρχει κρίση χρέους στην Ευρώπη, χρωστάμε λέει χρήματα στους δυνάστες μας.

Χρωστάμε αλλά όχι σ’ αυτούς. Χρωστάμε στα παιδιά του τρίτου κόσμου, στα ζώα που σκοτώνονται, στα δάση που αποψιλώνονται και στα βουνά που σκάβονται, χρωστάμε στις θάλασσες που μολύνονται και στους λαούς που βομβαρδίζονται για τα πετρέλαια. Χρωστάμε στους εαυτούς μας μια ζωή ελεύθερη μακριά από τις πόλεις φυλακές, το 8ωρο, την κατανάλωση, την οικογένεια και τη μοναξιά.

Δε διανύουμε απλά μια συστημική κρίση ή μια οικονομική ύφεση, διανύουμε τη κρίση του σύγχρονου βιομηχανικού πολιτισμού που λεηλατεί και καταστρέφει τα πάντα στο πέρασμά του. Για να ζήσουμε ελεύθεροι χρειάζεται να παλέψουμε μέχρι την τελειωτική του καταστροφή πριν προλάβει να καταστρέψει κάθε μορφή ζωής στο πλανήτη.

(το κείμενο αυτό γράφτηκε από την Chris River τον Δεκέμβριο του 2012 και δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Facebook)

 

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Φαβέλες στη σκιά της ακρόπολης – Η σκοτεινή όψη της ανακύκλωσης

ΞΕΚΙΝΗΜΑ Ζωγράφου

sti skia tis akropolisΠοιος κάνει την ανακύκλωση του μετάλλου στην Ελλάδα; Η απάντηση βρίσκεται στις φαβέλες της Αθήνας. 10 λεπτά με τα πόδια από την Ακρόπολη. Εκεί ζουν οι «παρίες» της Ελλάδας.

«Από τα τρία εκατομμύρια τόνους χάλυβα που παράγονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα, πάνω από τη μισή ποσότητα μαζεύεται από τους δρόμους των πόλεων και κυρίως της Αθήνας.« λέει ο Χρήστος Καρακέπελης, δημιουργός του ντοκυμαντέρ «πρώτη ύλη». Και συμπληρώνει:

«Δεν συμφέρει τις βιομηχανίες να κάνουν εξορύξεις για να παίρνουν πρώτη ύλη. Τα σύγχρονα ορυχεία είναι οι πόλεις και φλέβες χρυσού έχουν γίνει οι σκουπιδοτενεκέδες και τα σκουπίδια τους. Αυτή την αναγκαία αλλά απαξιωμένη δουλειά της συγκομιδής απ’ τα σκουπίδια την κάνουν σήμερα αποκλειστικά οι Τσιγγάνοι.»

«Είμαστε σαν τα γαϊδούρια. Εμείς δουλεύουμε, άλλοι πλουτίζουν»
Λόγια ενός Ρομά στο ντοκυμαντέρ

Σ’ ένα άλλο σημείο του ντοκυμαντέρ, ο Γκόγκος, ένα πιτσιρίκι ηλικίας δημοτικού λέει:
«Όταν είμαι…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 810 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Ενσυναίσθηση και βεγκανισμός

1_HrCsYUVll-wnHQI8q3d4BQΠερισυνελέξαμε από το Facebook και αναδημοσιεύουμε αυτό το εξαιρετικά εύστοχο κείμενο που θίγει με πολύ συγκροτημένο τρόπο το ζήτημα του βιγκανισμού/βεγκανισμού (veganism) :

Ο άνθρωπος προσπαθεί και πρέπει να νιώθει καλά με τον εαυτό του πάση θυσία. Θα κάνει τα πάντα προς αυτή την κατεύθυνση. Το καλό, το κακό. Το μεν θα το προβάλλει, το δε θα το δικαιολογήσει. Θα δημιουργήσει το προσωπικό του άλλοθι. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να απαλλαγεί από την ενοχή, από τη στοχοποίηση. Μαζί με το κίνημα του βιγκανισμού αναπτύσσονται κι άλλα «κινήματα». Όχι των αντι-βιγκαν ή αυτών που τρώνε ωμή σάρκα δημόσια ή εκείνων που νομίζουν ότι είναι λιοντάρια και φτιάχνουν σελίδες στο facebook. Όχι. Κινήματα αόρατα, δίχως φωτεινή επιγραφή. Απόψεις, που ξέρουν να χρησιμοποιούν το λόγο και το βήμα που τους παρέχεται. Αυτών που θα επικαλεστούν τη «λογική», που θα κρατήσουν μετριοπαθή στάση, θα χρησιμοποιήσουν χιούμορ και στοιχειώδη ευγένεια. Αυτών που θα παραθέσουν ληγμένες έρευνες ή φρέσκα στατιστικά στοιχεία τα οποία και θα μεταφραστούν ως έτοιμη τροφή γι’αυτούς που πάλευαν να βρουν το σωστό μέσα τους. Κάπου είδα ένα βίντεο που έδειχνε με πολύ απλό τρόπο και χωρίς εφικτή επαλήθευση, το εξής: το αυξανόμενο ποσοστό των βίγκαν, αφενός δε βρίσκεται στα μεγάλα νούμερα που προβάλλεται κι αφετέρου, σε συνάρτηση με τον συντελεστή γεννήσεων, τον τρόπο που λειτουργεί η βιομηχανία και τις αλλαγές/καθιερώσεις καταναλωτικών συνηθειών, ο αριθμός των ζώων φάρμας, αυξάνεται αντί να μειώνεται. Και το ερώτημα που θέτει η εν λόγω φωνή: ποιος ο λόγος να γίνει κάποιος βιγκαν από τη στιγμή που δεν είναι εφικτό να σώσει τα ζώα; Αποδομήστε το λίγο και θα δείτε πόσο επικίνδυνη -και παράλληλα προσιτή- είναι αυτή η «λογική». Τον βιγκαν που ωρύεται θα τον πουν γραφικό. Τον τύπο-λιοντάρι που κυνηγάει το θήραμα στα ψυγεία του Σκλαβενίτη, ενδεχομένως το ίδιο. Πώς όμως θα αντιμετωπιστεί ο βίγκαν που θα επικοινωνήσει την άποψη του με επιχειρήματα και ρεαλιστική διάθεση, σε σχέση με τον κρεοφάγο που θα επιχειρήσει να κάνει κάτι αντίστοιχο, κρατώντας χαμηλό προφίλ; Η δεύτερη επιλογή φαντάζει πιο δελεαστική να ακολουθήσει κάποιος: δεν κατηγοριοποιείται, δεν ανήκει στη μειοψηφική ομάδα που θα βρει κανείς γραφικούς νευριασμένους και το κυριότερο, δεν χρειάζεται να ξεβολευτεί, αλλάζοντας συνήθειες, για να νιώθει ότι κάνει το σωστό. Δηλαδή, για να εισχωρήσουμε λίγο ακόμα, στην προκειμένη, θα αντιμετωπίσει όλα τα πλάσματα ως ένα, θα ξέρει ότι τους κάνει κακό (ακόμα κι αν έχει πειστεί ότι αυτό δεν είναι απαραίτητο) και θα αφομοιώσει μια λογική που λέει «βλάπτω αναπόφευκτα, καθώς τα ζώα δε μπορούν να σωθούν εν τέλει». Αυτό που πάω να πω, είναι ότι οι χειρισμοί είναι λεπτοί. Πολλές φορές η ταμπέλα της κίνησης της ίδιας, πέφτει και την αποκεφαλίζει. Κάθε κίνημα/κίνηση/δράση με επίσημο όνομα και λογότυπο είναι, σχεδόν, καταδικασμένο να αποτύχει. Κάθε ταμπέλα έχει ημερομηνία λήξης. Ενδεχομένως το ίδιο θα συμβεί και στο βιγκανισμό. Αυτό δε σημαίνει ότι θα σταματήσουν να υπάρχουν άνθρωποι που θα παλεύουν για (και θα επικοινωνούν) τα δικαιώματα των ζώων. Το θέμα δεν είναι να είσαι βιγκαν. Είσαι εκτεθειμένος και αποτελείς εύκολο στόχο όταν κρατάς την ταμπέλα πάνω από το κεφάλι σου. Ο βιγκανισμος δε θα σου μάθει την ενσυναίσθηση, την αγάπη, τη λογική, την ευαισθητοποίηση. Ο βιγκανισμος γεννήθηκε από αυτές τις έννοιες και όχι το αντίθετο. Ο βιγκανισμος όσα ερεθίσματα δημιουργήσει υπέρ, άλλα τόσα και περισσότερα θα δημιουργήσει κατά. Γιατί οι άνθρωποι σκέφτονται με συγκεκριμένο τρόπο. Ο βιγκανισμός, σωστά υπήρξε, αλλά ίσως θα πρέπει να πεθάνει κάποια στιγμή, όταν πια θα έχει φανερώσει όλα του τα «όπλα» και θα είναι έρμαιο στον κάθε ένα που θα τον αποδομεί και θα δημιουργεί τους διπλάσιους που θέλουν να αναπαυτούν σε μια πιο εύκολη διαδικασία: τη μη αλλαγή. Όλα είναι θέμα παιδείας και οι κοινωνίες έχουν διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο, που είναι το τελευταίο για το οποίο φημίζονται. Ας προσπαθήσουμε να κινηθούμε αυτόνομα και συνολικά, έχοντας κατά νου μεθόδους που δεν είναι απαραίτητο να περιλαμβάνουν έννοιες που έχουν ήδη αρχίσει να υποτιμούνται ή να αποκτούν αρνητική χροιά. Αν διακατέχεσαι από ενσυναίσθηση και δεν επιθυμείς το κακό κάποιου αθώου, δε σε καθιστά βιγκαν, σε καθιστά σκεπτόμενο άνθρωπο. Και οι σκεπτόμενοι άνθρωποι που θέλουν να δρουν ανιδιοτελως, οφείλουν να ανακαλούν το κίνητρο και να εστιάζουν στο αποτέλεσμα. Διότι, σκοπός δεν είναι να σωθεί ο βιγκανισμός, σκοπός είναι να ελευθερωθούν τα ζώα.

Tasis Plisis 16/9/2018

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Η φαντασία(;) στην εξουσία(;)

αντίφωνο

Πώς αφαιμάσσεις τους δεκαεφτάρηδες και τους μετατρέπεις σε διεκπεραιωτές παράλληλων μονολόγων; Η συνταγή είναι τελικά απλή, τόσο απλή που θα χτυπάνε το κεφάλι τους στον τοίχο όσες εξουσίες κατά το παρελθόν άσκησαν βία για να καταστείλουν τη νεανική ορμή και αμφισβήτηση: δημιουργείς έναν καινούριο «θεσμό» και τους βάζεις να υποδυθούν τον ενήλικο εαυτό τους, ντυμένοι με το βουλευτικό κουστούμι της σοβαροφάνειας που θα τους εγκαταστήσει στα άδυτα των αδύτων, εκεί όπου οι μεγάλοι χρειάζονται δεκαετίες, κόπο και χρήμα για να φτάσουν. Για τη Βουλή των Εφήβων ο λόγος.

Μολονότι διαφημίζεται ως εκπαιδευτική προσομοίωση του Κοινοβουλίου, οι βασικές αρχές αντιπροσώπευσης καταργούνται. Δεν απευθύνεται στο σύνολο των  εφήβων αλλά μόνο στο μέρος τους που φοιτά στη Β΄ Λυκείου. Οι υπόλοιποι δεν έχουν πρόσβαση στις διαδικασίες επιλογής. Έφηβοι όμως δεν είναι μόνο οι μαθητές, είναι και όσοι συνομήλικοί τους αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το σχολείο. Και αυτό δεν είναι το μόνο. Ακολουθεί ο τρόπος…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 285 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Η τέχνη εναντίον της κακοποίησης του περιβάλλοντος

Η Σοφία Κυριακού, εικαστικός, απόφοιτος της ΑΣΚΤ και συνιδρύτρια της Tidal Flow Art, συζητά με την Αναστασία Ψειρίδου, Καθηγήτρια Μικροοικονομικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Η κ. Κυριακού θέτει κάποιες ερωτήσεις για την κακοποιητική συμπεριφορά του ανθρώπου προς το φυσικό περιβάλλον και για τον ρόλο της τέχνης στην ευαισθητοποίηση του κοινού για τα προβλήματα της ανθρωπότητας με σκοπό την αλλαγή στάσης για την επικράτηση καθημερινής συνειδητής συμπεριφοράς.


Σοφία Κυριακού: Ποια πιστεύετε ότι είναι η στάση του ανθρώπου σε σχέση με το φυσικό περιβάλλον σήμερα;

ΑΨ: Πιστεύω ότι δεν υπάρχει πια «φυσικό» περιβάλλον εδώ που ζούμε. Αυτό που θεωρούμε «φυσικό» είναι συνήθως δομημένο και τεχνητό. Και οι ελάχιστοι θύλακες «φυσικού» που έχουν απομείνει (α) είναι μικροί για να υποστηρίξουν την αρχική βιοποικιλότητα του πλανήτη και (β) είναι αρκετά μακριά από την άγρια μορφή τους. Για παράδειγμα, φτιάχνουμε μονοπάτια και βάζουμε σήμανση για να απολαμβάνουμε απρόσκλητοι τους περιπάτους μας εκεί που θα έπρεπε να μην πατάμε ποτέ γιατί αποτελούν το σπίτι άλλων πλασμάτων.

Επίσης υπάρχει αποξένωση του ανθρώπου από το φυσικό περιβάλλον. Ο σημερινός άνθρωπος βλέπει το τεχνητό περιβάλλον και δυσκολεύεται να δει τι υπήρχε πριν από αυτό. Για παράδειγμα, στη γειτονιά μου υπήρχε δάσος και λύκοι το 1950. Το έχω ακούσει από αφηγήσεις. Τώρα υπάρχουν κατοικίες με καλλωπισμένους κήπους. Ο σημερινός άνθρωπος βλέπει μια τέτοια κατοικία ως δείγμα «προόδου» και ευημερίας ενώ θα έπρεπε, αντί για αυτό, να βλέπει την τεράστια εξάπλωση του ανθρώπινου πληθυσμού και των αναγκών του, που κυριολεκτικά, και με βία, καταπίνουν το φυσικό περιβάλλον και τους άλλους κατοίκους του πλανήτη.

Σοφία Κυριακού: Τι έχει αλλάξει με την πάροδο των χρόνων;

ΑΨ: Έχει αυξηθεί η επίπτωση της ανθρωπότητας στο περιβάλλον. Λόγω του (υπερ)πλη­θυσμού και της (υπερ)κατανάλωσης. Απόδειξη γι’ αυτό είναι το αυξανόμενο οικολογικό αποτύπωμα της ανθρωπότητας και το οικολογικό έλλειμμα στο οποίο βρισκόμαστε από το 1971 και μετά. “Ευημερούμε” δηλαδή πέραν των δυνατοτήτων μας. Να σημειωθεί ότι το οικολογικό αποτύπωμα ΔΕΝ μετρά την χρήση μη ανανεώσιμων πόρων (ορυκτά καύσιμα, μέταλλα) που χρησιμοποιούμε για τις ανάγκες μας και αυξάνονται σε όγκο κάθε χρόνο. Η αύξηση της χρήσης τους σημαίνει, σε γενικές γραμμές, αύξηση του κόστους τους (απαιτεί όλο και περισσότερους πόρους η ανακάλυψη και χρήση νέων κοιτασμάτων) αλλά και αύξηση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης που δημιουργεί η εξόρυξη και χρήση τους. Και άλλες αυξήσεις λοιπόν σε έναν πεπερασμένο πλανήτη, από μια ανθρωπότητα που ήδη λειτουργεί (ευημερεί) εκτός κάποιων πλανητικών ορίων

planerary boundaries
Η τρέχουσα κατάσταση για 7 πλανητικά όρια. Πηγή: Steffen et al (2015). Planetary boundaries: Guiding human development on a changing planet. Science. DOI: 10.1126/science.1259855.

ΣΚ: Πώς θα μπορούσε η εικαστική κοινότητα να ευαισθητοποιήσει το κοινό στην υιοθέτηση οικολογικής συνείδησης, ως καθημερινή πρακτική;

ΑΨ: Η τέχνη μπορεί γενικά να συγκινήσει. Η τέχνη επιδρά στο συναίσθημα. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί μπορεί να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη για αλλαγές. Όμως δεν νομίζω ότι το συναίσθημα από μόνο του αρκεί για να οδηγήσει τον αποδέκτη στο να ξεφύγει από την παθητική αποδοχή της πληροφορίας και προς την ανάληψη λογικής, συνειδητής, και συνειδητοποιημένης δράσης. Χρειάζεται κατά τη γνώμη μου η τέχνη να συνδυαστεί με επιπλέον στοιχεία ώστε το συναίσθημα και ο προβληματισμός να μεταφραστεί σε συγκεκριμένη δράση και μάλιστα αποτελεσματική δράση. Ήτοι να συνδυαστεί με:

(1) Σαφή, και στοχευμένο στην ανθρώπινη συμπεριφορά, ορισμό/διατύπωση του προβλήματος (π.χ. το πρόβλημα δεν είναι τα καλαμάκια που εμφανίζονται μόνα τους, αλλά η ανθρώπινη συμπεριφορά που δημιουργεί σκουπίδια μίας χρήσης, που χρησιμοποιεί πλαστικό, που χρησιμοποιεί μη ανανεώσιμους πόρους, που χρησιμοποιεί ανανεώσιμους πόρους περισσότερους από όσους μπορεί να αναγεννήσει η γη, κ.λπ.).

(2) Την παροχή δεδομένων σχετικά με την έκταση και τη σοβαρότητα του προβλήματος και όσους πληθυσμούς (ανθρώπων και άλλων ζώων) πλήττονται από το πρόβλημα. Αυτό θα συνεισφέρει νομίζω στο να ξεφύγει ο νους από το να θεωρεί την επίδραση του ανθρώπου στο περιβάλλον ως αποκλειστικά αισθητικό θέμα και να το δει όπως πραγματικά είναι: ουσιαστικό θέμα που προκαλείται από, και απειλεί, την ανθρώπινη επιβίωση. Και δυστυχώς ταυτόχρονα απειλεί και την επιβίωση άλλων, μη ανθρώπινων, ζώων, τα οποία εκτοπίζουμε με βία λόγω της εξάπλωσης του πληθυσμού μας και των αναγκών μας.

(3) Την σύνδεση της καθημερινής ατομικής συμπεριφοράς μας με το πρόβλημα (π.χ. ότι χωρίς χρήση καλαμακιού δεν θα υπήρχαν καλαμάκια στη θάλασσα, χωρίς κατανάλωση πανών/μπατονετών/αναδευτήρων/κυπέλλων καφέ δεν θα υπήρχαν αυτά στη θάλασσα, χωρίς κατανάλωση ψαριών δεν θα υπήρχαν τα δίχτυα-φαντάσματα (ghost nets), χωρίς κατανάλωση ζωικών δεν θα υπήρχε η τεράστια ανάγκη για αποψίλωση δασών, κ.λπ.).

(4) Την παροχή συγκεκριμένων τρόπων δράσης που να σκοπεύουν στην αντικατάσταση της συμπεριφοράς και όχι σε ευχολόγια για μείωση της εμφάνισής της (π.χ. «μπορείς και χωρίς καλαμάκι. Υπάρχει επίσης καλαμάκι από αλουμίνιο, ή σιτάρι, ή μακαρόνι» αντί για «ας μειώσουμε τα πλαστικά καλαμάκια»). Δεδομένου ότι πάντοτε υπάρχουν reducers και non-doers, θα πρέπει να δώσουμε έμφαση στο να δημιουργήσουμε doers που εξαλείφουν συμπεριφορές. Αυτοί με τη σειρά τους θα λειτουργήσουν ως aspirational figures και θα παρασύρουν τους reducers και τους non-doers. Αν απεναντίας προωθήσουμε την έννοια της μείωσης, τότε κάθε επίπεδο μείωσης θα φαίνεται επιθυμητό στο άτομο και έτσι πιστεύω θα μειωθεί συνολικά κατά πολύ το κίνητρο των ανθρώπων για πραγματοποίηση σοβαρών αλλαγών.

(5) Την παροχή δεδομένων σύγκρισης δύο ή περισσότερων διαφορετικών δράσεων σε σχέση με το αποτέλεσμα (π.χ. παράγονται Χ καλαμάκια το χρόνο => ο μέσος άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την χρήση Χ καλαμακιών το χρόνο, άρα κάθε άνθρωπος που εξαλείφει την συνήθεια πετυχαίνει Χ μείωση της παραγωγής πλαστικού. Αυτό εν συγκρίσει με την Υ συμπεριφορά μειώνει τα αέρια θερμοκηπίου τόσο % λιγότερο ή περισσότερο). Πρέπει να θέσουμε προτεραιότητες για να είμαστε αποτελεσματικοί. Το ότι κάτι μας ενοχλεί αισθητικά δεν πρέπει να του δίνει αυτομάτως προτεραιότητα στην δράση μας.

Επίσης, βοηθά (εκτός από το να συγκρίνουμε) να οδηγούμαστε προς τη μεγάλη εικόνα. Για παράδειγμα: Τα καλαμάκια αποτελούν μόνο το 0,5% του πλαστικού που βρίσκεται στον ωκεανό. Τα δίχτυα ψαρέματος το 10-50% (σύμφωνα με διαφορετικές πηγές). Και υπάρχουν πολλά άλλα πεταμένα υλικά στη θάλασσα. Το να εστιάζουμε μόνο στα καλαμάκια αφαιρεί χρόνο και διάθεση από το να εστιάσουμε ΚΑΙ σε άλλα θέματα π.χ. στην υποκατάσταση της μπατονέτας, της σερβιέτας, της βρεφικής πάνας, των ψαριών (που θα βοηθήσει τους θαλάσσιους πληθυσμούς να ανακάμψουν), των γαλακτοκομικών, των άλλων ζωικών προϊόντων. Ένας άνθρωπος που θα ευαισθητοποιηθεί για τα καλαμάκια θα πρέπει να ευαισθη­τοποιηθεί για τη μεγάλη εικόνα και να αποκτήσει στοιχεία δράσης και σχετικής αποτελεσματικότητας για περισσότερα συνδεόμενα θέματα φεύγοντας από ένα εικαστικό δρώμενο ευαισθητοποίησης. Αλλιώς δημιουργούμε single-issue campaigns που είναι απομονωμένες από τον ευρύτερο στόχο και τελικά δεν τον εξυπηρετούν. Ακριβώς όπως τα single issue campaigns για τα ζώα. Το να εξηγήσεις σε κάποιον ότι για να υπάρχει foie-gras ή ένα δελφινάριο βλάπτονται ζώα είναι αμφίβολο ότι θα τον κάνει να μηδενίσει τα ζώα που βλάπτει – το πιο πιθανό να συνεχίσει εν αγνοία του να βλάπτει ζώα, αλλά με άλλους τρόπους.

ΣΚ: Γιατί πιστεύετε ότι ο άνθρωπος συμπεριφέρεται κακοποιητικά στο περιβάλλον του;

ΑΨ: Είναι συνδυασμός άγνοιας και εγωκεντρισμού. Δηλ. το άτομο δεν γνωρίζει ότι η συμπεριφορά Χ δημιουργεί πρόβλημα και, αν γνωρίζει, θεωρεί ότι έχει δικαίωμα στην ευκολία και στη συνήθειά του, ακόμα και αν αυτές βλάπτουν άλλους (άλλους ανθρώπους, άλλα ζώα, τις επόμενες γενιές).

Πηνελόπη Κουβαρά: "Φλεβικό δίκτυο"

Έργο της Πηνελόπης Κουβαρά με τίτλο “Φλεβικό δίκτυο”. Κατασκευάστηκε με ένα παρατημένο δίχτυ (ghost net) που βρέθηκε στη θάλασσα γύρω από το νησάκι Φλέβες, στο πλαίσιο του “fleVes. The eco art project”.

ΣΚ: Μπορούν να αποδοθούν ευθύνες στην ανθρώπινη σκέψη και συμπεριφορά για τη φύση στις πρόσφατες καταστροφές από τις πλημμύρες και τις φωτιές στη Μάνδρα και στο Μάτι Αττικής; Αν ναι, ποιες είναι αυτές;

ΑΨ: Η εγκατάσταση ανθρώπων σε πρώην «φυσικές» περιοχές απαιτεί σχεδιασμό και υποδομές. Αν αυτές δεν υπάρχουν, τότε η αντίδραση σε περίπτωση φυσικών καταστροφών γίνεται δύσκολη και η προστασία των πολιτών επαφίεται στην τύχη.

Σίγουρα μέρος των ακραίων καιρικών φαινομένων οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, και αυτή είναι ανθρωπογενής. Ο σημερινός άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει τη σύνδεση μεταξύ της συμπεριφοράς του (π.χ. τι τρώει σήμερα, πώς μετακινείται, τι αγοράζει) και της κλιματικής αλλαγής. Και έτσι γίνεται έρμαιο των επιπτώσεων της συμπεριφοράς του. Για να αναζητήσουμε ευθύνες θα πρέπει να κοιτάξουμε τις αγορές μας (τι υλικά αγοράζουμε; τι προϊόντα και υπηρεσίες καταναλώνουμε; πόσο επιβαρύνουν το περιβάλλον από την παραγωγή έως και μετά το τέλος της ζωής τους;) παράλληλα με το τί (δεν) κάνει το κράτος για να μας προστατεύσει.

Πολλές φορές τείνουμε να θεωρούμε ότι η άναρχη δόμηση, η δόμηση στα δάση, η δημιουργία μεταλλείων, η ρύπανση, κ.λπ. οφείλεται σε κάποιους ανώνυμους και απρόσωπους “άλλους”. Πρέπει να καταλάβουμε ότι όλοι ανήκουμε στους “άλλους”, ότι αυτοί οι “άλλοι” είμαστε εμείς οι ίδιοι και η καθημερινότητα που θέλουμε να έχουμε.

ΣΚ: Προσδίδει η τέχνη βιωματική σχέση στην προστασία του περιβάλλοντος και στη συνετή χρήση καταναλωτικών προϊόντων;

ΑΨ: Δεν είμαι τόσο ενημερωμένη για τα εικαστικά δρώμενα, αλλά θα επαναλάβω ότι νομίζω πως η τέχνη δεν μπορεί να οδηγήσει από μόνη της στην συνετή χρήση. Η τέχνη προσφέρει ευαισθητοποίηση, χρειάζεται όμως ταυτόχρονη παροχή εκπαίδευσης για να διοχετευθεί η ευαισθητοποίηση σε κοινωνικά επωφελή χρήση. Με άλλα λόγια, όταν κάποιος φεύγει συγκλονισμένος και κινητοποιημένος από ένα εικαστικό δρώμενο, θα πρέπει να φεύγει με πρακτικές και ουσιαστικές λύσεις για να εφαρμόσει, και με την ενδυνάμωση που χρειάζεται για να νιώσει ότι αποτελεί σημαντικό μέρος της λύσης. Αλλιώς νιώθει αδύναμος και ανίκανος. Όπως σε πολλά άλλα θέματα, χρειάζονται δι-επιστημονικές ομάδες για να δώσουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα σε μια εικαστική δράση.

ΣΚ: Ο Olafur Eliasson έστησε έξω από την Tate Modern 24 κομμάτια κομμάτια πάγου από το φιόρδ Nuup Kangerlua της Γροιλανδίας για να δηλώσει τη σημαντικότητα του θέματος της κλιματικής αλλαγής. Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο σε θέματα σχετικά με το περιβάλλον όπως το παράδειγμα του Eliasson; Τι νέο φέρνει η τέχνη σύμφωνα με τον παραπάνω συλλογισμό;

ΑΨ: Δεν έχω δει φωτογραφίες. Από την περιγραφή σας, νομίζω ότι ο κόσμος ευαισθητοποιείται τόσο όσο, και με παρόμοιο τρόπο όπως, όταν του δείχνεις ένα κλουβί εκτροφής ζώων. Αναφέρω αυτό το παράδειγμα διότι έχω εμπειρία (πρακτική και ερευνητική) σε αυτό. Ενώ ο στόχος σου μπορεί να είναι να πάψει ο άνθρωπος να χρησιμοποιεί ζώα για τροφή και ένδυση, το να δει ένα κλουβί μπορεί να τον κάνει να πληρώνει περισσότερα χρήματα για προϊόντα υψηλότερης ευημερίας (τύπου «μεγαλύτερα κλουβιά», «ελευθέρας βοσκής», ή «εμείς τα αγαπάμε τα ζώα μας, τους τραγουδάμε νανουρίσματα όταν τα σφάζουμε»).

Με λίγα λόγια, οι τύψεις που μπορεί να δημιουργήσει ένα δρώμενο μπορεί να οδηγήσουν σε ίδιες ή παραπλήσιες κακές ή χειρότερες συμπεριφορές αν το δρώμενο δεν συνδυαστεί με σοβαρή ενημέρωση. Για παράδειγμα, μπορεί ένα άνθρωπος να συνεχίζει να τρώει όπως τρώει, να μετακινείται με αεροπλάνο κ.λπ. αλλά να κάνει δωρεές σε “άλλους” (βλ. Greenpeace) για να σώσουν αυτοί τον κόσμο για λογαριασμό του. Αλλά ο κόσμος δεν σώζεται με δωρεές ούτε με χρήματα αν δεν πάψει το άτομο τις συμπεριφορές που επιβαρύνουν.

Τέλος, το να φέρεις ένα κομμάτι πάγο από παγόβουνα μου φαίνεται εξίσου αστείο όσο το να σκοτώσεις ένα ζώο για να το δείξεις και να πεις “κοίτα τι κάνουμε στα ζώα, δεν είναι ωραίο να σκοτώνουμε”. Δεν ξέρω. Σίγουρα ο πάγος δεν έχει τη δυνατότητα του αισθάνεσθαι όπως τα ζώα, δεν του αφαιρώ το δικαίωμα στη ζωή του αν κόψω ένα κομμάτι του, αλλά παρόλα αυτά έχω ανάμεικτα συναισθήματα για το αν έχουμε δικαίωμα να καταστρέφουμε κάτι (ακόμα και άψυχο) για να ενημερώσουμε τον κόσμο.

ΣΚ: Η αλόγιστη χρήση των φυσικών πόρων που επηρεάζει τον άνθρωπο. Πιστεύετε ότι μπορεί τώρα να σταματήσει;

ΑΨ: Ναι, φυσικά μπορεί. Αν ξεχάσουμε τον εγωκεντρισμό μας και πάρουμε στα σοβαρά τα πορίσματα της επιστημονικής κοινότητας. Αυτό σημαίνει αλλαγές στον ρυθμό αύξησης της κατανάλωσης (τελικών προϊόντων και πόρων) και στον ρυθμό αύξησης του πληθυσμού, σε παγκόσμιο επίπεδο, και με παγκόσμια συμφωνία. Η κατανάλωση φυσικών πόρων πρέπει να μειωθεί, όπως και ο πληθυσμός να μειωθεί ή να σταθεροποιηθεί. Οι αλλαγές είναι εφικτές, αρκεί να το θελήσουμε, ατομικά και συλλογικά.

Εγκατάσταση του Μανώλη Μαραμπελιώτη. Χρησιμοποιεί απορρίμματα που βρέθηκαν στο νησάκι Φλέβες και στη θάλασσα γύρω του, στο πλαίσιο του “fleVes. The eco art project”.

ΣΚ: Οι επιστήμονες έχουν περιγράψει την περίοδο που διανύουμε, από το 1950 περίπου, με τον όρο ανθρωπόκαινο, ως ένα γεωλογικό φαινόμενο που το χαρακτηριστικό του είναι το αποτύπωμα του ανθρώπου στη γη. Aυτή η οπτική είναι πλέον γεγονός. Πιστεύετε ότι σ’ αυτό το φαινόμενο θα είμαστε θεατές της εξέλιξής του;

ΑΨ: Μπορούμε να είμαστε θεατές ή να κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε. Και το καλύτερο που μπορούμε, όπως δείχνει η επιστημονική έρευνα, είναι να σταθεροποιήσουμε τον πληθυσμό της γης, να υιοθετήσουμε vegan διατροφή, και να αλλάξουμε τον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης σε όσο πιο low impact γίνεται. Το χαμηλότερο αποτύπωμα από όλες τις διατροφές το έχει η vegan διατροφή (βλ. ενδεικτικά τα ευρήματα της ομάδας της Οξφόρδης), κάτι που οι δημοσιογράφοι οφείλουν να αναδείξουν για να μην παραμείνουμε άπραγοι θεατές της καταστροφής μας. Ακόμα και αν δεν μας κινητοποιούν τα οφέλη στην δημόσια υγεία και τον κρατικό προϋπολογισμό από την vegan διατροφή, ακόμα και αν δεν μας κινητοποιεί η σχέση μας με τα άλλα ζώα, η μικρή επίπτωση της φυτοφαγικής διατροφής στο περιβάλλον θα πρέπει να μας κινητοποιήσει ώστε να παρακάμψουμε εδραιωμένα συμφέροντα, συνήθειες, και παραδόσεις.

Λυδία Μαργαρώνη, “Anthropocene”. Μια σύνθεση που δείχνει τις νέες γεωλογικές στρώσεις που δημιουργεί η κατανάλωση του σημερινού ανθρώπου. Φτιαγμένη εξ ολοκλήρου από απορρίμματα που βρέθηκαν στο νησάκι Φλέβες.

Δεν έχουμε τον χρόνο και την πολυτέλεια, ως ανθρωπότητα, να ασχολούμαστε με το πώς θα διατηρήσουμε τις τρέχουσες καταναλωτικές μας συνήθειες απλώς επειδή μας αρέσει η γεύση του γάλακτος και του κρέατος. Θα πρέπει να κάνουμε πράξη τις προτάσεις της επιστημονικής κοινότητας, τόσο οι καταναλωτές όσο και οι επιχειρήσεις. Όμως αν περιμένουμε πρώτα από τις επιχειρήσεις, θα χάσουμε.

ΣΚ: Το παγκόσμιο οικοσύστημα αλλάζει και θεωρείται υπεύθυνος ο άνθρωπος. Μπορείτε να αναφέρετε κάποιες από τις αλλαγές που έχετε ακούσει ή παρατηρήσει;

ΑΨ: Εξαφάνιση ειδών ζώων και φυτών, μείωση βιοποικιλότητας, αύξηση θερμοκρασίας, ακραία καιρικά φαινόμενα (φωτιές, τυφώνες, πλημμύρες, υπερβολικά ζεστές ημέρες, …), περιβαλλοντική μετανάστευση, οξίνιση (acidification), ευτροφισμός, νεκρές θαλάσσιες ζώνες, έλλειψη νερού και μόλυνση νερού ακόμα και σε εύπορες περιοχές (Καλιφόρνια, Φλόριντα, Αυστραλία), κατάρρευση πληθυσμών θαλασσίων ζώων, εξάντληση εδαφών, κ.λπ. κ.λπ. είναι κάποιες όψεις της αλλαγής αυτής που έχω υπόψη μου.

Σοφία Κυριακού: Νησί

Έργο της Σοφίας Κυριακού με τίτλο “Νησί”. Κατασκευασμένο με απορρίμματα και υλικά που βρέθηκαν στο νησάκι Φλέβες. Η Σοφία Κυριακού αναφέρει: “Αναφέρομαι στο φανταστικό, ιδεατό νησί που μοιάζει ονειρικό, πολύτιμο, ειδυλλιακό, όμως είναι φτιαγμένο από πλαστικά καλαμάκια, πλαστικά θραύσματα, απορρίμματα σε συνδυασμό με φυσικά υλικά όπως βότσαλα, κοχύλια, φύκια, ακόμα και νησιά από λάδια αυτοκινήτου. Στα σχέδιά μου απεικονίζονται νησιά που δηλώνουν την ερημιά τους. Μοιάζουν με χάρτες που τα κομμάτια στεριάς φαντάζουν καμένα, ερειπωμένα, σαν να απέχουν κατά πολύ από τα στοιχεία του γεωφυσικού χάρτη. Ορίζονται ως μετά-νησιά και είναι έκδηλη η αναφορά τους σε πραγματικά νησιά χωρίς όμως να είναι. Μοιάζουν με νησιά φαντάσματα που στερούνται την ανθρώπινη παρουσία, στερούνται όμως και οποιαδήποτε μορφή ζωής, με φανερή την ανθρώπινη επίδραση”.

ΣΚ: Γνωρίζετε κάποια πρωτοβουλία σχετική με την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση;

ΑΨ: To Water Footprint Network είναι ένα Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο που εκτιμά το υδατικό αποτύπωμα προϊόντων, επιχειρήσεων, οργανισμών, κ.λπ. Το Global Footprint Network εκτιμά το οικολογικό αποτύπωμα της κατανάλωσης. Το ντοκυμαντέρ Cowspiracy παρέχει μια πολύ καλή συλλογή δεδομένων που μπορεί να αξιοποιηθεί εικαστικά. Η ιστοσελίδα Truth or Drought περιέχει επίσης μια πολύ καλή και συνεχώς αυξανόμενη συλλογή δεδομένων. Όλα αυτά τα στοιχεία μπορούν να εμπνεύσουν καλλιτεχνική δημιουργία. Επίσης υπάρχουν διάφορες πρωτοβουλίες και sites zero waste κατανάλωσης ανά τον κόσμο (βλ. Bea Johnson, Trash is for tossers, ομάδες στο facebook, κ.λπ.) που προσφέρουν ιδέες και κινητοποίηση για μια πιο απλή ζωή ή για επανάχρηση υλικών που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν. Όχι μακριά μας, το Πλαστικουργείο χρησιμοποιεί πλαστικά που δεν γίνονται δεκτά στον συμβατικό μπλε κάδο για να δημιουργήσει αντικείμενα. Όμως ο όγκος των σκουπιδιών που δημιουργούμε με ιλιγγιώδη ρυθμό με την ζωή μας δεν μπορεί να αξιοποιηθεί ούτε από χιλιάδες Πλαστικουργεία. Άκουσα πρόσφατα ότι με την διαθέσιμη τεχνολογία απαιτούνται 12 χρόνια για να ανακυκλωθούν όσα ρούχα πωλούνται σε 48 ώρες. Αν υπάρχει έστω και ένα ψήγμα αλήθειας εδώ, αυτοί οι αριθμοί δείχνουν ότι η κατάσταση είναι δραματική.

Θα πρέπει πάντως να τονιστεί ότι η περιβαλλοντική καταστροφή που προκαλεί η κατανάλωσή μας αποτελείται κυρίως από το φαγητό που επιλέγουμε και όχι από το πλαστικό και τις συσκευασίες. Με άλλα λόγια, αν πάω στο σουπερμάρκετ με δικό μου δοχείο για να αγοράσω ένα κιλό κρέας εξοικονομώ 10-20 γραμμάρια πλαστικού (περ. 60-120 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα) αλλά επιβαρύνω το περιβάλλον με 23 κιλά διοξειδίου του άνθρακα για το περιεχόμενο του τάπερ μου. Ενώ αν στο τάπερ βάλω ένα κιλό φακές ή φασόλια επιβαρύνω με 1-2 κιλά διοξειδίου του άνθρακα. Άρα αυτό που πρέπει να κάνω πρώτα είναι να μάθω πώς να τρώω φακές και φασόλια και, αφού καταφέρω αυτό, τότε να μάθω πώς να γλυτώσω πλαστικές συσκευασίες. Αν θέλω να μην βουλιάξει η βάρκα μου, πρέπει πρώτα να κλείσω τις μεγάλες τρύπες και μετά να κλείσω τις μικρές, και όχι το ανάποδο.

CO2eq of diets Scarborough

Πόσα αέρια θερμοκηπίου δημιουργεί κάθε ημέρα ανθρώπινης διατροφής.

Παρατηρώ (και δεν είμαι η μόνη) πως οι πιο αδρανείς πηγές ενημέρωσης έχουν υπάρξει η Greenpeace, η WWF, και άλλες γνωστές ΜΚΟ. Πιστεύω ότι προκειμένου να μην χάσουν χρηματοδότες, ασχολούνται επιφανειακά με τα θέματα, δεν αναδεικνύουν σοβαρά θέματα, και δεν παροτρύνουν τον κόσμο σε ουσιώδεις καθημερινές δράσεις. Πάλι το άτομο βρίσκεται στη ρίζα της αλλαγής, και εδώ.

Επίσης παρατηρώ ότι οι διεθνείς οργανισμοί, όπως π.χ. τα Ηνωμένα Έθνη, δείχνουν μεγάλη μεροληψία στις αλλαγές συμπεριφοράς που προτείνουν στους απλούς ανθρώπους. Το παράδοξο είναι ότι χρόνια τώρα τα Ηνωμένα Έθνη παράγουν γνώση που δείχνει ότι πρέπει να υιοθετήσουμε όλοι βίγκαν διατροφή (τουλάχιστον αυτό) αλλά οι κειμενογράφοι που απευθύνονται στο ευρύ κοινό αποφεύγουν να υποδείξουν αλλαγές προς τα εκεί. Μιλούν και αυτοί για λάμπες και ποδήλατα και γενικόλογες εκδηλώσεις “ευαισθητοποίησης” (προς έναν αόρατο απροσδιόριστο εχθρό) στην εργασία, στην κοινότητα, στα σχολεία, κ.λπ. Μια ματιά στην ιστοσελίδα που φτιάχνουν κάθε χρόνο για την Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος (5 Ιουνίου) θα σας πείσει για τον παραλογισμό. Συστηματικά στρέφουν την καλωσύνη και την ευαισθησία των ανθρώπων σε λάθος μεριά.

Το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Water Footprint Network στην Ολλανδία, χρόνια τώρα παράγει έρευνα που δείχνει ότι τα φυτικά τρόφιμα έχουν δραματικά μικρότερο υδατικό αποτύπωμα από τα ζωικά. Το φωνάζουν, αλλά ποιος ακούει; Σίγουρα όχι το κράτος και τα σχολεία. Αν κοιτάξετε τα βιβλία περιβάλλοντος του Δημοτικού, δεν θα βρείτε την πληροφορία ότι αν κάποιος φάει ένα μπιφτέκι από φακές αντί για ζωικό εξοικονομεί νερό που γεμίζει 4 μπανιέρες. Όμως το παιδί μου για να πάρει άριστα στο μάθημα του Περιβάλλοντος πρέπει να μάθει ότι πρέπει να κλείνουμε τη βρύση όταν βουρτσίζουμε δόντια (κάτι που εξοικονομεί 6 λίτρα νερού το λεπτό). Ενώ πρώτα θα έπρεπε να μαθαίνει ότι πρέπει να επιλέγει φακές αντί για κρέας για να εξοικονομήσει 1.000 λίτρα σε ένα γεύμα. Σαφώς μαθαίνουμε να βάζουμε προτεραιότητες στη λάθος μεριά και μαθαίνουμε στα παιδιά μας λάθος πράγματα.

Πόσο νερό απαιτείται για να παραχθεί μία θερμίδα του φαγητού μας.

Άρα τι μας μένει; Ούτε οι νόμοι, ούτε το κράτος, ούτε οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, ούτε οι επιχειρήσεις, ούτε τα σχολεία δεν βοηθούν στ’ αλήθεια. Μας μένει το μυαλό μας, το πορτοφόλι μας, το ψυγείο μας. Αλλά με αυτά μπορούμε να δράσουμε άμεσα, σήμερα.

ΣΚ: Τι χαρακτηρίζετε εσείς ως περιβαλλοντική δυσφορία και περιβαλλοντική δυστοπία;

ΑΨ: Δεν γνωρίζω τους όρους “περιβαλλοντική δυσφορία” και “περιβαλλοντική δυστοπία”. Παρόλα αυτά νομίζω πως ήδη την βιώνουν άνθρωποι και άγρια ζώα (περιλαμβανομένων των πληθυσμών των εντόμων). Θα εξηγήσω γιατί. Ο άνθρωπος επιδρά στο περιβάλλον μέσω της κατανάλωσης πόρων και μέσω της συνεχούς αύξησης του πληθυσμού του. Μέσα στα τελευταία 60 χρόνια ο ανθρώπινος πληθυσμός έχει σχεδόν διπλασιαστεί ενώ ο πληθυσμός των άγριων ζώων έχει μειωθεί κατά 60%. Τα άγρια ζώα δεν επιλέγουν να μειωθούν, απλώς λόγω της ανθρώπινης επέκτασης διαθέτουν όλο και λιγότερο ζωτικό χώρο για την ικανοποίηση των δικών τους αναγκών για τροφή και ασφάλεια. Υπό αυτήν την έννοια, το ανθρώπινο είδος ασκεί βία όχι μόνο στα ζώα που θεωρεί χρήσιμα (για τροφή, ένδυση, διασκέδαση, κ.ά.), αλλά σε όλα ανεξαιρέτως τα ζώα του πλανήτη.

Επίσης, η ικανοποίηση των αυξανόμενων αναγκών αυτού του αυξανόμενου ανθρώπινου πληθυσμού απαιτεί χώρο και πόρους. Μία άλλη σημερινή έκφραση αυτής της περιβαλλοντικής δυσφορίας μπορεί να είναι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος σε περιοχές απόρριψης σκουπιδιών και γύρω από εκτροφεία ζώων οι οποίες κατά κανόνα βρίσκονται κοντύτερα σε πληθυσμούς χαμηλού εισοδήματος, παρά υψηλού, βλ. συζήτηση για περιβαλλοντική δικαιοσύνη.

Προσωπικά νιώθω (περιβαλλοντική;) δυσφορία όταν οδηγώ και βλέπω καλλιεργημένες εκτάσεις όσο πάει το μάτι (εκεί παλιά υπήρχε δάσος και άγρια ζώα), όταν περνώ δίπλα από κάδους απορριμμάτων, όταν βρίσκομαι σε παιδικά πάρτι και μαζεύουν τα σκουπίδια σε σακούλες, όταν μου φέρνουν τα παιδιά πλαστικά κουταλάκια μιας χρήσης από το σχολείο που τους τα μοιράζουν για να φάνε γλυκό. Ενώ τα δικά μου παιδιά χρησιμοποιούν τα δικά τους, φέρνουν τα πλαστικά σπίτι για να μην καταλήξουν στον κανονικό κάδο σκουπιδιών, όπως μου λένε ότι γίνεται ακόμα και με τα αχρησιμοποίητα. Δηλαδή, το σύστημα που τα αναγκάζει να γίνουν παθητικοί χρήστες πλαστικού δεν έχει ασχοληθεί με το τι θα απογίνει μετά όλο αυτό το πλαστικό. Θεωρώ απαράδεκτο να έχουμε φτιάξει έναν πολιτισμό στον οποίον δημιουργούμε σκουπίδια και ρύπανση για να ζήσουμε και να διασκεδάσουμε, ειδικά όταν υπάρχουν εναλλακτικές όπως π.χ. τα γυάλινα ποτήρια, τα κανονικά μαχαιροπήρουνα….

Νιώθω ότι βιώνουμε μια πολύ μυωπική αντίληψη του ευ ζην. Ως κοινωνίες, άτομα, επιχειρήσεις, θα πρέπει να επανασχεδιάσουμε τα πάντα (παραγωγή, προϊόντα, εκπαίδευση, αξίες) με γνώμονα όχι την ευχαρίστησή μας ή την άμεση ικανοποίηση των αναγκών μας, αλλά με γνώμονα την μηδενική επίπτωσή μας στο περιβάλλον. Μόνο έτσι θα δείξουμε έμπρακτα ότι νοιαζόμαστε (τουλάχιστον) για τα παιδιά μας.

ΣΚ: Πιστεύετε ότι η αυτή η μέρα ανήκει στο μακρινό μέλλον;

ΑΨ: Σαφώς όχι. Έχουμε 12 χρόνια (έως το 2030) για να δράσουμε. Από ό,τι διαβάζω, η θερμοκρασία ήδη έχει αυξηθεί 1 βαθμό και βιώνουμε κάποιες συνέπειες: ακραία καιρικά φαινόμενα, λιώσιμο πάγων, μείωση εντόμων (τα χρειαζόμαστε και γιατί γονιμοποιούν τα φυτά), φωτιές, πλημμύρες, κ.ά.. Αν συνεχίσουμε “ως έχει”, τo 2030 η θερμοκρασία θα έχει αυξηθεί πάνω από 1,5 βαθμό, κάτι που θα επιταχύνει και θα κάνει πιο δραματικές τις συνέπειες και δυσχερέστερη την αντιμετώπισή τους. Αν δεν δράσουμε μέχρι τότε, θα υποστούμε πολλά δεινά και η ζωή μας και των παιδιών μας θα είναι πολύ διαφορετική και πολύ δύσκολη.

Πρέπει να πάρουμε στα σοβαρά την κατάσταση στα χέρια μας. Από τον Οκτώβριο αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε ότι μας έχουν μείνει μόνο δώδεκα κρίσιμα χρόνια. Υπάρχουν στοιχεία και επιχειρήματαπου δείχνουν ότι η πιο αποτελεσματική πρακτική λύση που έχουμε στα χέρια μας είναι η στροφή στην vegan διατροφή. Είναι εύκολη, είναι φθηνή, δεν επηρεάζει την ποιότητα ζωής μας (αν δεν δοκιμάσεις βέβαια, μπορεί να πιστεύεις το αντίθετο), μειώνει τα αέρια θερμοκηπίου που προκύπτουν από την παραγωγή αλλά και τις μεταφορές και την συντήρηση τροφίμων. Η λύση δεν είναι η μείωση, αλλά η εξάλειψη των ζωικών τροφίμων ταυτόχρονα με την προσπάθεια μείωσης των μεταφορών, της κατανάλωσης υλικών, των απορριμμάτων μας, της μείωσης ή σταθεροποίησης του πληθυσμού. Αυτά είναι τα σοβαρά θέματα που πρέπει να λύσουμε ως κοινωνίες και να εκπαιδεύσουμε τον κάθε άνθρωπο για να αποφασίσει, και όχι το μέγεθος των ψαριών που τρώμε, οι λάμπες εξοικονόμησης, οι πλαστικές σακούλες στο ταμείο – όλα αυτά μας αποσπούν ενέργεια και προσοχή από αλλαγές που έχουν πολύ μεγαλύτερη αποτελεσμα­τικό­τητα.

Τελευταία υπάρχουν άνθρωποι που διαδηλώνουν και παίζουν θέατρο στο δρόμο προσπαθώντας να καλέσουν τους “άλλους” (τους πολιτικούς; τις επιχειρήσεις;) να βγάλουν το φίδι από την τρύπα. Αυτό δεν το καταλαβαίνω: “Κάντε εσείς κάτι γιατί εμείς δεν μπορούμε”;. Αυτό είναι λάθος στρατηγική, αν αυτό είναι το μόνο που κάνουμε. Δεν έχουμε χρόνο για θέατρο και τέτοιες πολυτέλειες, δεν έχουμε χρόνο να πείσουμε τους πολιτικούς να αλλάξουν τους νόμους (που προσωπικά πιστεύω ότι δεν πρόκειται), αν αυτά είναι τα μόνα που κάνουμε. Έχουμε όμως πάντα χρόνο να φάμε. Θα πρέπει πρωτίστως να εφαρμόσουμε άμεσα αλλαγές στην καθημερινότητά μας, τέτοιες που να ελαχιστοποιήσουμε την ανάγκη για νόμους, να στρέψουμε τις επιχειρήσεις εκεί που πρέπει, και παράλληλα να μεταφέρουμε τη γνώση και τη βοήθειά μας στους διπλανούς μας.

Όλοι γνωρίζουμε ότι οι αλλαγές στην κατανάλωση μπορούν να γίνουν άμεσα, σήμερα — ενώ οι νόμοι αργούν και πάντα ακολουθούν την πρωτοπορία των λίγων. Οι επιχειρήσεις επίσης ανταποκρίνονται στις επιθυμίες των καταναλωτών. Αν σταματήσουμε να αγοράζουμε γαλακτοκομικά, πιστεύετε ότι θα καταστραφούν οι επιχειρήσεις γαλακτοκομικών και οι αγρότες; Κάθε άλλο! Θα μετεξελιχθούν, και μάλιστα σε χρόνο dt. Πάλι θα κερδίζουν χρήματα, αλλά κάθε ευρώ θα δημιουργεί πλέον λιγότερο πρόβλημα στο μέλλον μας και θα έχει και μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη. Άρα το ερώτημα τελικά είναι: θέλω να ανήκω στους λίγους που θα δημιουργήσουν την αλλαγή, ή όχι;

ΣΚ: Φέτος σταμάτησε η δωρεάν πλαστική σακούλα στα καταστήματα και τα super market. Πιστεύετε ότι θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο και με τις πλαστικές συσκευασίες ή τις συσκευασίες μίας χρήσης;

Φυσικά. Οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις βρίσκουν εναλλακτικές μεσοπρόθεσμα για τα πάντα. Αν καταργηθούν οι πλαστικές συσκευασίες θα βρούμε τρόπο να επιβιώσουμε, τι λέτε;

ΣΚ: Σας ευχαριστώ πολύ για τη συζήτηση.

ΑΨ: Εγώ σας ευχαριστώ για τις πρωτότυπες ερωτήσεις σας.

Πηγή: (c) 21 Jun 2019 Vegan Times

 

Η Σοφία Κυριακού είναι εικαστικός και εκπαιδευτικός εικαστικών μαθημάτων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας στο εργαστήριο του Γ. Ψυχοπαίδη και στη Βαρκελώνη στο Universidad de Barcelona – Facultat de Bellas Artes συμμετέχοντας στο πρόγραμμα Erasmus. Το χρονικό διάστημα 2007-2011 δίδαξε ζωγραφική και σκηνογραφία στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών (ΤΕΕΤ) του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στη Φλώρινα ως Ειδικός Επιστήμονας. Έχει κάνει έξι ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές, ενώ έργα της βρίσκονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Την περίοδο 2012-2014 δημιούργησε, μαζί με συνάδελφό της, τον χώρο Owl Art Space και την εικαστική τριλογία Μετρολόγος. Από το 2014 έως το 2017 δίδαξε στο πρόγραμμα δια βίου εκπαίδευσης του ΤΕΕΤ Φλώρινας του ΠΔΜ στην Αθήνα. Βρίσκεται σε διαδικασία ολοκλήρωσης του διατμηματικού μεταπτυχιακού “Εφαρμοσμένη Κλινική Κοινωνιολογία και Τέχνη” του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών Φλώρινας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας Tidal Flow Art μαζί με τους Τζέννυ Τσουμπρή, επιμελήτριας εκθέσεων, και της εικαστικού Πένης Κουβαρά.

Με την ομάδα παρέμβασης 15 εικαστικών που συντόνισε η Tidal Flow Art δημιούργησαν το οικολογικό project Φλέβες. Το έργο αυτό αποτελεί μία πρόταση οικολογικής ευσυνειδησίας με τη συλλογική δράση παρέμβασης στο νησί Φλέβες που διοικητικά ανήκει στο δήμο Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης και του καθαρισμού των ακτών του που βρίσκονται απέναντι από την Αττική από τα σκουπίδια, με στόχο μία νέα βιωματική οπτική οικολογικής ευαισθητοποίησης. Η δράση αυτή αποτελεί εκπαιδευτικό εργαλείο που επιστρέφει στην κοινωνία μέσω του βιωματικού χαρακτήρα της τέχνης. Αφορά στη δημιουργική προσέγγιση της εικαστικής κοινότητας σχετικά με τη βίαιη αλλαγή του τοπίου από την ανθρώπινη δραστηριότητα και αποτελεί μία διερεύνηση της οικολογικής διάστασής του, με αντικείμενο τις εικόνες που φανερώνουν το ανθρώπινο αποτύπωμα στο τοπίο, το οποίο αλλάζει ραγδαία και ορίζεται ως μετατοπίο. Η εξουσιαστική σχέση του ανθρώπου προς το περιβάλλον του, ιδιαιτέρως τα τελευταία χρόνια, ήταν η αφορμή της δράσης καθαρισμού των ακτών της νήσου από τα απορρίμματα τα οποία συλλέχθηκαν από τη νησίδα και αξιοποιήθηκαν με σκοπό τη δημιουργία εικαστικών έργων. Τα έργα αυτά εκτίθενται και προβάλλονται σε μία σειρά παρουσιάσεων, εικαστικών εκδηλώσεων, και εργαστηρίων που έχουν σκοπό την ενίσχυση της οικολογικής συνείδησης του κοινού. Η τελευταία παρουσίαση έγινε τον Μάιο του 2019 στη διεθνή διοργάνωση Platforms Project που πραγματοποιήθηκε στον εκθεσιακό χώρο «Νίκος Κεσσανλής» της ΑΣΚΤ.

Στοιχεία της παραπάνω συζήτησης χρησιμοποιήθηκαν στην έρευνα της διπλωματικής διατριβής της κ. Κυριακού με τίτλο: “fleVes. The eco art project. Η δημιουργική προσέγγιση της εικαστικής κοινότητας σχετικά με τη βίαιη αλλαγή του τοπίου από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Παιδαγωγικές εφαρμογές.”


Η Αναστασία Ψειρίδου είναι Καθηγήτρια Οικονομικών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Στο μεταπτυχιακό της μάθημα, που προσφέρεται στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών «Εφηρμοσμένων Οικονομικών & Περιφερειακής Ανάπτυξης» στην κατεύθυνση «Εφηρμοσμένων Οικονομικών & Διοίκησης» πραγματεύεται θέματα που διασυνδέουν θέματα διατηρήσιμης οικονομικής δραστηριότητας, υπεύθυνης κατανάλωσης και παραγωγής, «πράσινης» επιχειρηματικότητας, και εταιρικής κοινωνικής υπευθυνότητας.

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Ευρώτας: η υλοποίηση μιας προσχεδιασμένης καταστροφής

«Το έγγραφο προέβλεπε ότι «σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια των εκσκαφών αποκαλυφθούν αρχαία, οι εργασίες να διακοπούν αμέσως και να ακολουθήσει ανασκαφική διερεύνηση».

Ε, λοιπόν, φέτος, σε αυτήν την εκσκαφή που αναφέραμε πως έγινε δυτικά του Ευρώτα, ανακαλύφθηκαν αρχαία, αλλά οι εργασίες κάθε άλλο παρά σταμάτησαν. Οι εργολάβοι της Περιφέρειας, συνέχισαν απτόητοι τη δουλειά τους, και ξεκίνησαν πάνω από τα ευρήματα την κατασκευή του τσιμεντένιου τέρατος, η οποία συνεχίστηκε επί πολλές εβδομάδες, μέχρι να ολοκληρωθεί.

Σήμερα, ακριβώς δίπλα στον τσιμεντένιο «πύργο», μπορεί κανείς να δει, μισοσκεπασμένα, ίχνη σημαντικών οικοδομημάτων (θεμέλια τοίχων, και σειρές από βάσεις πεσών). Ίχνη που γλίτωσαν, προς το παρόν, περιμένοντας μέχρι να καταστραφούν κι αυτά ή να θαφτούν οριστικά. Το θέμα δεν είναι μόνο αυτές οι συγκεκριμένες αρχαιότητες, που βρίσκονταν ή βρίσκονται σε αυτό το σημείο»

ο Ευρώτας

1. 1 Εκεί που μέχρι πρόσφατα ήταν το παρόχθιο δάσος του Ευρώτα

davdavdav812dav

Θλίψη· αλλά και αηδία· και οργή.

Η αρχαία Σπάρτη συνδέθηκε με τον μύθο της ατείχιστης πόλης. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου αποφάσισε όμως ότι η σύγχρονη πόλη που έχει πάρει το όνομα της αρχαίας δεν μπορεί να είναι ατείχιστη, ότι έχει ανάγκη από ένα τσιμεντένιο «σινικό τείχος» που θα υποδέχεται τους  επισκέπτες (βλ. εδώσχετικά με τη μελέτη).

Αποφάσισε ότι ο ποταμός Ευρώτας, το περιβάλλον του, οι όχθες του δεν έχουν καμία αξία· ότι το τοπίο της Σπάρτης δεν έχει καμία αξία· ότι τα αρχαιολογικά τεκμήρια που αιώνες κρύβονται στο έδαφός της δεν έχουν καμία αξία· ότι το μόνο που έχει αξία είναι το πόσα κυβικά μέτρα μπετόν θα πέσουν, πόσα εκατομμύρια θα αποκομίσουν οι εργολάβοι και οι σχετιζόμενοι με αυτούς.

Εδώ και μερικά χρόνια μερικοί άνθρωποι προσπαθήσαμε, με κάθε διαθέσιμο νόμιμο μέσο, να αποτρέψουμε αυτό το έγκλημα. Αλλά μάταια. Τα…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 871 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Για το σχολικό κήπο

Παιδαγωγική Ομάδα "Το Σκασιαρχείο"

Κοινωνικά Κινήματα, Παιδαγωγική και Κοινότητα /Δουλεύοντας συνεργατικά με τα παιδιά στο σχολικό κήπο

Χαράλαμπος Μπαλτάς

Η δημιουργία μιας συνεργατικής τάξης Freinet στο σχολείο θέτει διάφορα προτάγματα. Οι μετασχηματισμοί αφορούν τα παιδιά, τους εκπαιδευτικούς και την κοινότητα. Το σχολείο εισάγει δημόσια νοήματα που αντλούνται από τον ιδιωτικό και δημόσιο κόσμο των οικογενειών των παιδιών, τα επεξεργάζεται και τα επιστρέφει στην κοινότητα με διάφορες μορφές. Αυτό είναι και το τρίπτυχό μας στην παιδαγωγική Freinet και στην ομάδα μας, το «Σκασιαρχείο»: τάξη – αυλή – κοινότητα. Τα κοινωνικά κινήματα (σπόροι, λαχανόκηποι, χωρίς μεσάζοντες, ποδήλατα, δημόσιοι χώροι, κοινά) σ’ αυτή την προβληματική προηγούνται και προμηθεύουν τα δημόσια νοήματα. Επίσης η πολιτική όπως ο σχεδιασμός για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας ή η περαιτέρω καπιταλιστικοποίηση των σχέσεων παραγωγής σ’ ένα πλαίσιο κοσμοπολιτισμού.

Το σχολείο βρίσκεται σε μια δίνη να αναπαράγει, να μετασχηματίζει ή να συγκροτεί την κατασκευή της παιδικής ηλικίας. Οι αλλαγές σ’ αυτήν…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 2.003 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Γιατί τα παιδιά διαμαρτύρονται για το σχολείο: Μια εξελικτική αναντιστοιχία.

Τα σχολεία μας δρουν ενάντια στα ένστικτα των παιδιών και όχι μαζί τους.

Άρθρο του Peter Gray, καθηγητή εξελικτικής ψυχολογίας και ερευνητή του Boston College. Συγγραφέα του βιβλίου Free to Learn.

Πινακίδα σχολεία

Είναι το μήνυμα σε αυτή την πινακίδα αστείο ή τραγικά ειρωνικό;

Τα περισσότερα παιδιά στην κοινωνία μας διαμαρτύρονται για το σχολείο. Σας λέω κάτι νέο;
Διαμαρτύρονται με πολλούς τρόπους – υποκρινόμενα ασθένεια, σέρνοντας τα πόδια τους το πρωί, κάνοντας το λιγότερο που μπορούν για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σχολείου και παραβιάζοντας τους σχολικούς κανόνες όταν μπορούν να ξεφύγουν από αυτό. Ακόμη και εκείνα που παίρνουν υψηλούς βαθμούς στο σχολείο απολαμβάνουν μια μορφή διαμαρτυρίας μέσω της έκφρασης ενός κυνισμού, μερικές φορές κάνοντας ζαβολιές, δικαιολογώντας τις λέγοντας ότι όλα είναι απλά άχρηστα επιτεύγματα για να περάσουμε τις τάξεις ούτως ή άλλως
Για ποιο λόγο όμως όλη αυτή η διαμαρτυρία; Η εκπαίδευση είναι καλή, σωστά; Τα παιδιά πρέπει να εκπαιδεύονται για να τα καταφέρουν στην κοινωνία. Η κοινωνία αναλαμβάνει ένα τεράστιο κόστος και πολυπλοκότητα για να προσφέρει εκπαίδευση – για κάθε παιδί (είτε το θέλουν είτε όχι). Είναι αυτά τα παιδιά απλά κακομαθημένα και αγνώμονα ; Αν ναι, τότε εσείς και εγώ – και βασικά όλοι οι άλλοι που έχουν παρακολουθήσει ποτέ το σχολείο από τη στιγμή που έγινε υποχρεωτικό, ήταν επίσης κακομαθημένα έντομα. Όλοι μας παραπονιόμασταν. Στην πραγματικότητα, πίσω στις μέρες που τα σχολεία έγιναν υποχρεωτικά για πρώτη φορά, τα παιδιά διαμαρτύρονταν περισσότερο από ό, τι έκαναν τώρα, αν και υπήρχαν πολύ λιγότερα. Έπρεπε να χτυπηθούν με ραβδάκια σημύδας για να τα κάνουν να μένουν στο σχολείο και να κάνουν ό, τι τους υπαγόρευαν οι δάσκαλοι.

Στο τελευταίο μου δοκίμιο, χρησιμοποίησα την έννοια της εξελικτικής αναντιστοιχίας για να εξηγήσω γιατί τα μωρά και τα μικρά παιδιά παραπονούνται για να πάνε στο κρεβάτι και μόνο, στο σκοτάδι, τη νύχτα. Ο όρος αναφέρεται στην έλλειψη συνοχής μεταξύ των περιβαλλοντικών συνθηκών σήμερα και εκείνων που υπήρχαν κατά τη διάρκεια των εξελικτικών προγόνων μας. Για τουλάχιστον το 99 τοις εκατό της ιστορίας μας ως ανθρώπινα όντα, είμασταν όλοι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες. Οι ανθρωπολόγοι έχουν επισημάνει ότι ο τρόπος ζωής κυνηγών-τροφοσυλλεκτών είναι ο μόνος σταθερός τρόπος ζωής που έχει γνωρίσει ποτέ η ανθρωπότητα. Από την αρχή της γεωργίας, μόλις πριν από 10.000 χρόνια, έχουμε εμπλακεί σε μια όλο και πιο ραγδαία δίνη πολιτισμικής αλλαγής. Από βιολογική άποψη, είμαστε ακόμη τροφοσυλλέκτες- κυνηγοί, κάνοντας ό, τι καλύτερο μπορούμε για να αντιμετωπίσουμε τις συνθήκες διαβίωσης που υπάρχουν σήμερα. Στο τελευταίο μου δοκίμιο, επεσήμανα ότι τα βρέφη και τα μικρά παιδιά παραπονιούνται για το να πάνε στο κρεβάτι απλώς και μόνο επειδή στις εποχές των κυνηγών τρφοσυλλεκτώνη αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε θάνατο. Τα τέρατα κάτω από το κρεβάτι ήταν πραγματικά. Ήταν τσακάλια, τίγρεις και άλλα αρπακτικά το βράδυ, αναζητώντας μεζεδάκια όταν δεν υπήρχε προστασία από τους ενήλικες. Τα ένστικτα και οι φόβοι που έχουν εξελιχθεί όταν είμαστε κυνηγοί-συλλέκτες δεν έχουν αλλάξει.

Τώρα θέλω να εφαρμόσω την έννοια της εξελικτικής αναντιστοιχίας στο πρόβλημα της εκπαίδευσης.

Όπως επεσήμανα σε ένα από τα πρώτα δοκίμια αυτού του ιστολογίου, τα μέσα με τα οποία τα παιδιά εκπαιδεύονταν σε πολιτισμούς κυνηγών-τροφοσυλλεκτών ήταν το αντίθετο από αυτό που προσπαθούμε σήμερα να εκπαιδεύουμε τα παιδιά στα σχολεία μας. Μία από τις πιο αγαπημένες αξίες όλων των κοινοτήτων τροφοσυλλεκτών-κυνηγών που έχουν μελετηθεί ποτέ από τους ανθρωπολόγους είναι η ελευθερία. Οι κυνηγοί τροφοσυλλέκτες πίστευαν ότι ήταν λάθος να αναγκάσουν κάποιον να κάνει κάτι που δεν θέλει να κάνει ο άνθρωπος – και θεωρούσαν τα παιδιά ανθρώπους. Σπάνια έκαναν άμεσες προτάσεις, γιατί αυτό μπορεί να ακούγεται σαν εξαναγκασμός. Πίστευαν ότι οι άνθρωποι, με δική τους πρωτοβουλία, θα μάθουν να συνεισφέρουν στην ευημερία της κοινότητας, επειδή θα δουν τη σοφία της πράξης και θα βιώνουν τη χαρά που απορέειε από αυτήν. Για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, αυτή ήταν η οργανωτική αρχή της ανθρώπινης κοινωνίας. [1] Το κυνήγι και η τροφοσυλλογικός βίος απαιτούσε μεγάλη προσωπική πρωτοβουλία και δημιουργικότητα και απαιτούσε την εμπιστοσύνη, ότι οι άνθρωποι θα μοιράζονταν και δούλευαν επειδή το επιθυμούσαν. Οι άνθρωποι αυτοί φάνηκε να το καταλαβαίνουν – και φάνηκε να αντιλαμβάνονται ότι τα παιδιά θα μπορούσαν να μεγαλώσουν για να είναι ελεύθεροι, έμπιστοι, συνεργατικοί, δημιουργικοί ενήλικες εάν τους επιτρεπόταν η ελευθερία καθ ‘όλη τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας, στο πλαίσιο της ηθικής κοινότητας και των προτύπων που αυτή παρείχε.

Κατά τη διάρκεια της μεγάλης αυτής περιόδου των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, τα παιδιά ήταν ελεύθερα να παίζουν και να εξερευνούν όλη μέρα, καθημερινά και έτσι να εκπαιδεύονται. Η εκπαίδευση ήταν πάντα αυτοκατευθυνόμενη. Στην πραγματικότητα, ο λόγος για τον οποίο τα παιδιά είναι τόσο παιχνιδιάρικα, περίεργα και κοινωνικά είναι ότι αυτά τα χαρακτηριστικά ήταν οι κινητήριες δυνάμεις πίσω από τις ικανότητες των παιδιών να εκπαιδεύονται. Αυτά τα «παιδαριώδη» γνωρίσματα προωθήθηκαν και διαμορφώθηκαν με μια φυσική επιλογή μόνο για να εξυπηρετήσουν την εκπαιδευτική λειτουργία, εντός του πλαισίου ελευθερίας των παιδιών.

Έτσι, όταν αναγκάζουμε τα παιδιά να κάθονται στα καρεκλάκια τους για να ακούσουν έναν δάσκαλο και να κάνουν ακριβώς αυτά που τους λένε, κάθε οστό στο σώμα τους, και κάθε νευρώνας και μυς, αντιστέκεται. Το σώμα τους, τους λέει: «Αυτό είναι λάθος, πρέπει να ελέγξω τις δικές μου ενέργειες, πρέπει να παίξω με δεξιότητες που μου φαίνονται σημαντικές, πρέπει να εξερευνήσω τα ερωτήματα που μου προκαλούν περιέργεια, όχι εκείνα που μου με κάνουν να βαριέμαι, πρέπει να δώσω προσοχή σε αυτό που κάνουν οι άνθρωποι στον πραγματικό κόσμο, όχι σε αυτό που ο δάσκαλος αυτός, που δεν φαίνεται να είναι μέρος του κόσμου έξω από το σχολείο, μου λέει οτι πρέπει να κάνω, αν δεν κάνω αυτά τα πράγματα δεν θα καταφέρω μεγαλώνοντας να να είμαι ένας ικανός, αξιοπρεπής άνθρωπος ». Στις εποχές των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, ένα παιδί που δεν αισθάνθηκε τόσο έντονα το κίνητρο να πάρει τη ζωή του και την εκπαίδευσή του στα χέρια του, θα είχε μεγαλώσει ως απροσάρμοστο.

Έτσι λοιπόν, τα παιδιά μας έχουν ένστικτα που τα ωθούν να εκπαιδεύσουν τον εαυτό τους μέσα από το ελεύθερο παιχνίδι τους, την εξερεύνηση και την κοινωνικοποίηση. Αλλά έχουμε σχολεία που επιμένουν να προκαλούν την παραίτηση από αυτήν την ελευθερία και να κάνουν ό, τι τους υπαγορεύεται. Τα σχολεία ποτέ δεν δούλεψαν καλά και ακόμη και θεωρητικά δεν μπορούν να λειτουργήσουν καλά, επειδή πάντα φέρνουν το σχολείο ενάντια στο παιδί και ως εκ τούτου προκαλούν αντίσταση.

Τι θα κάνουμε για αυτή την εξελικτική αναντιστοιχία;

Μου φαίνεται ότι έχουμε δύο επιλογές. Μπορούμε να συνεχίσουμε να σκοντάφτουμε με το καταναγκαστικό μας σύστημα υποχρεωτικής φοίτησης και να συνεχίσουμε να καταπολεμούμε τα ένστικτα των παιδιών μας, χρησιμοποιώντας φαρμακευτικές αγωγές ή οτιδήποτε άλλο κρίνεται απαραίτητο για να περιορίσουμε τις κραυγές τους για ελευθερία. Ή μπορούμε να υιοθετήσουμε αυτό που για την πλειοψηφία των ανθρώπων σήμερα μοιάζει με μια ριζοσπαστική, ακόμη και τρελή προσέγγιση της εκπαίδευσης, αλλά που για τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες φαινόταν σαν κοινή λογική. Αυτή η ριζοσπαστική προσέγγιση είναι να αφήσουμε τα παιδιά μας να εκπαιδεύονται, ενώ παράλληλα παρέχουμε τις προϋποθέσεις που το καθιστούν δυνατό.

Η ιδέα ότι τα παιδιά μπορούν να κατευθύνουν τη δική τους εκπαίδευση και να το κάνουν καλά, φαίνεται παράλογη στους περισσότερους ανθρώπους σήμερα. Είμαστε τόσο πεπεισμένοι για την ιδέα ότι η εκπαίδευση απαιτεί κατεύθυνση από πάνω προς τα κάτω και εξαναγκασμό. Όμως, για εκείνους/εκείνες που είναι πρόθυμοι/πρόθυμες να το εξετάσουν, τα στοιχεία είναι συντριπτικά στο ότι η προσέγγιση των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στην εκπαίδευση μπορεί να λειτουργήσει όμορφα στην κοινωνία μας σήμερα. Έχω περιγράψει αυτά τα στοιχεία σε προηγούμενα δοκίμια (βλ., για παράδειγμα, αυτό). Μπορούμε να χτίσουμε μορφωτικά κέντρα ελεύθερης μάθησης -όπως πχ το Sudbury Valley School– που παρέχουν στα παιδιά τα μέσα που χρειάζονται για να εκπαιδεύσουν τους εαυτούς τους. Οι βασικοί πόροι περιλαμβάνουν την πρόσβαση σε πολλά παιδιά μικτής ηλικίας για να παίξουν, πρόσβαση στα εργαλεία που είναι ζωτικής σημασίας για τον πολιτισμό μας και πρόσβαση σε φροντίδα ενηλίκων – όλα μέσα στο πλαίσιο μιας ηθικής κοινότητας που ενσωματώνει τις υψηλότερες αξίες της κοινωνίας μας. Εκπληκτικό, όπως μπορεί να ακούγεται, αυτό μπορεί να γίνει με πολύ λιγότερες δαπάνες και προβλήματα από αυτό που εξάγεται από το σημερινό σύστημα καταναγκαστικής σχολικής φοίτησης. Και αυτό το είδος θεσμού (μορφωτικά κέντρα ελεύθερης μάθησης) – σε αντίθεση με τα κανονικά μας σχολεία – είναι γεμάτο με ενθουσιασμό και τη χαρά της ικανοποίησης.

 

Πηγή άρθρου : Psychology Today

Μετάφραση στα ελληνικά: Βιομόνοια

Posted in Παιδεία, αυτοκατευθυνόμενη μάθηση | Tagged , , , , , , , , , | Σχολιάστε