Η Πυξίδα του Εαυτού Μου

via Σχολικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα κοινωνικής και συναισθηματικής αγωγής με τη μέθοδο της επίγνωσης σε δημοτικά σχολεία στην Αθήνα

Advertisements
Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Η απόρριψη της συλλογικής δράσης αφαιρεί από τους ανίσχυρους την ισχύ τους

AΡΧΕΙΟ ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ 2010- 8.5.2016

Συνέντευξη του Στήβεν Ράιχερ στον Δημήτρη Σταράκη

Μιλάει για την Ακροδεξιά, τον αυταρχισμό, την ψυχολογία του πλήθους, τη δυναμική των ομάδων, τον νεοφιλελευθερισμό

Ο αυταρχισμός και η ακροδεξιά ιδεολογία συνεχίζουν να αυξάνουν την επιρροή τους στην Ευρώπη. Στη τελευταία μελέτη της φυλακής τονίζετε ότι «όταν οι ομάδες δεν έχουν την ισχύ να ασκήσουν επιλογή, τότε μια αυταρχική ιδεολογία που υπόσχεται να φέρει την τάξη φαντάζει πιο δελεαστική. Εν συντομία, είναι η κατάρρευση των ομάδων και η απουσία ισχύος που δημιουργούν τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορεί να θριαμβεύσει η τυραννία» (το παράθεμα από τον συλλογικό τόμο των εκδόσεων «Πεδίο»). Τι έχει λοιπόν να μας προσφέρει η κοινωνική ψυχολογία, ως προς την κατανόηση του αυταρχικού και τυραννικού φαινομένου; Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα αποτελέσματα του πειράματος, λ.χ., προκειμένου να κατανοήσουμε την άνοδο της Χρυσής Αυγής;

Θα σταθώ σε δύο σημεία σχετικά με το όριο των ερμηνειών της κοινωνικής ψυχολογίας. Το πρώτο είναι…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 1.374 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Ποιός Είναι ο Σκοπός της Εκπαίδευσης;

Συμβιώνω με τα ζώα γύρω μου

Απόδοση στα ελληνικά της συμμετοχής του Νόαμ Τσόμσκι στη συζήτηση «Μάθηση Δίχως Σύνορα», με τίτλο «Ο Σκοπός της Εκπαίδευσης» – The Purpose of Education – μια πρωτοβουλία του ιστότοπου Learning Without Frontiers (http://www.learningwithoutfrontiers.com/)- αναδημοσίευση από το  tvxs.gr

«Ας αναρωτηθούμε, ποιος είναι ο σκοπός ενός εκπαιδευτικού συστήματος;

Φυσικά, υπάρχουν έντονες αντιθέσεις πάνω στο θέμα. Η παραδοσιακή αντίληψη, που πηγάζει από την Αναγέννηση, θέτει ως ύψιστους στόχους ζωής το να ερευνάς και να δημιουργείς- να ερευνάς τον πλούτο του παρελθόντος και να εσωτερικεύεις τα σημαντικά για σένα σημεία, να συνεχίζεις διευρύνοντας αυτή την αναζήτηση κατανόησης των πραγμάτων με το δικό σου προσωπικό τρόπο.

Από αυτή την οπτική, σκοπός της εκπαίδευσης είναι να βοηθά τους ανθρώπους να προσδιορίσουν πώς θα μαθαίνουν μόνοι τους. Είσαι εσύ, ο μαθητευόμενος, που επιτελεί στη διάρκεια της μαθητείας του και είναι δική σου υπόθεση το τί θα μάθεις, το πού θα πας, πώς θα το χρησιμοποιήσεις…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 74 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Προβολή της ταινίας «Όταν η Ουτοπία πήγαινε σχολείο» στον Πειραιά

Παιδαγωγική Ομάδα "Το Σκασιαρχείο"

PEIRAIAS 30_1ΑH Διεύθυνση Π.Ε. Πειραιά δια των Υπευθύνων Σχολικών Δραστηριοτήτων, σε συνεργασία με  την Παιδαγωγική Ομάδα «Το Σκασιαρχείο. Πειραματικοί ψηλαφισμοί για ένα σχολείο της κοινότητας» και την υποστήριξη του ΟΠΑΝ Δήμου Πειραιά,  διοργανώνει  δωρεάν  προβολή ταινίας στον κινηματογράφο Πειραιά ΣΙΝΕΑΚ (Καραΐσκου 102, πλ. Κοραή – Δημαρχιακό Μέγαρο, Πειραιάς) την Τρίτη 30 Ιανουαρίου 2018, 11.00-13.00.

Δείτε την αρχική δημοσίευση 236 επιπλέον λέξεις

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε

Συνάντηση για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία

Posted in Γεωργία, Διατροφή, Επικαιρότητα, Κοινωνική οικολογία, Μετάβαση, Οικοκοινότητες, Ομότιμα δίκτυα, Περιβάλλον, ανταλλακτική οικονομία | Σχολιάστε

Πώς να μαγειρέψουμε μια μη βίαιη επανάσταση

24 ΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ

Στιγμιότυπο από τη συγκέντρωση του κινήματος Occupy στη Νέα Υόρκη

Αυτές οι σημειώσεις είναι αποτέλεσμα μιας προσπάθειας να παραθέσουμε συνθετικα τα κοινά σημεία ανάμεσα στα νέα παγκόσμια κινήματα, εκείνα, δηλαδή, τα κινήματα που εμφανίστηκαν σε διάφορα μέρη της γης από το 2011 έως σήμερα.

Οι θέσεις αυτές διαμορφώθηκαν με τη βοήθεια μελών από τους: 15Μ, OWS, Occupy, Indignes και YoSoy 132.

Αποτελούν μια συνθετική παρουσίαση των κοινών ιδέων και αξιών που διαμορφώθηκαν ανεξάρτητα από τις διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις οποίες εμφανίστηκαν τα προαναφερόμενα κινήματα.

Για το λόγο αυτό είναι κάτι ατελές, μερικό και μη αντιπροσωπευτικό. Ευχόμαστε να είναι χρήσιμες στο σύνολο και να αποτελέσουν έναυσμα για συζήτηση, ανταλλαγή απόψεων και προβληματισμό..

 

Θέση 1. Η συνειδητοποίηση – «Κοιμόμασταν… αλλά ξυπνήσαμε….» Καταλάβαμε τη δυναμή μας. Aυτό δεν είναι όνειρο, είναι ακριβώς το αντίθετο. «Είναι η επανάσταση της συνείδησης» που ανακαλύπτει τον εαυτό της κι αποκαλύπτει καινούριες δυνατότητες.

Θέση 2. Η ελευθερία – Δεν διαλεξαμε εμείς τη χώρα, τον τόπο και τη στιγμή που εμφανιστήκαμε σαν άνθρωποι. Έτσι ξεκινήσαμε, ανελεύθεροι.
Θέση 2.1. Ο δρόμος προς την ελευθερία ονομάζεται απελευθέρωση. Σημαίνει να απελευθερώνεσαι βήμα βήμα, είναι κίνηση και είναι διαδικασία.
Θέση 2.2. «Δε φοβόμαστε». Η απελευθέρωση γίνεται πράξη όταν ξεπερνάμε το φόβο.
Θέση 2.3. Ξεκινήσαμε από την ανελευθερία για να φτάσουμε στην ελευθερία που τη μοιραζόμαστε μαζί με άλλους. Η πραγματική απελευθερώση γίνεται μαζί με τους άλλους και για τους άλλους.
Θέση 2.4. Η εξέλιξη του ανθρώπου είναι προς μια μεγαλύτερη κοινωνική ελευθερία και προς τη δική του προσωπική απελευθέρωση.

Θέση 3. Η ιστορικότητα – Συσσωρεύουμε ιστορία.
Χρησιμοποιούμε τη γνώση και την εμπειρία των αντρών και των γυναικών που άνοιξαν το δρόμο πριν απο μας. Μαθαίνουμε από τον κοινωνικό περίγυρο όπου ζούμε και εξελισσόμαστε.
Χρησιμοποιούμε ολα τα εργαλεία, αντικείμενα και κατασκευές που δημιουργήθηκαν και βελτιώθηκαν στο πέρασμα του χρόνου.

Θέση 4. Η μάθηση
Θέση 4.1.– Μάθαμε ποιοι είναι οι παράγοντες που βοηθάνε την πρόοδο του ανθρώπου:
– Η αύξηση της συμμετοχής του πολίτη σε όλα τα κοινωνικά και πολιτικά πεδία.
– Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών
– Η βελτίωση της παιδείας, της υγείας, της στέγης και της τροφής.
– Η οικονομία να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του κόσμου και όχι το αντίθετο, οι άνθρωποι, δηλαδή, να υπηρετούν την οικονομία.
– Μείωση των εξόδων για στρατιωτικούς εξοπλισμούς.
– Ενίσχυση του διαλόγου και ελαχιστοποίηση της θεσμικής βίας σε κάθε της μορφή.
– Διασφάλιση της κοινωνικής ένταξης και της συναινετικής επίλυσης των διαφορών ανάμεσα σε άτομα, ομάδες ή λαούς.
Θέση 4.2. Μάθαμε πώς σταματάει η ανθρώπινη πρόοδος:
– Μπλοκάροντας τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινωνικά δικαιώματα και τις ελευθερίες.
– Δίνοντας στην οικονομία μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, αυτή της συγκέντρωσης του πλούτου στα χέρια λίγων σε βάρος της πλειοψηφίας
– Επιβάλλοντας εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης στους πολίτες. Στην αρχή σκλάβοι, μετά προλετάριοι και σήμερα καταναλωτές.
– Βάζοντας το χρήμα πάνω από τον άνθρωπο και δημιουργώντας αποκλεισμό, αρρώστια και θάνατο
– Φτάχνοντας στρατό με όλο και μεγαλύτερη δυνατότητα καταστροφής. Χρηματοδοτώντας την έρευνα και την παραγωγή μαζικών όπλων καταστροφής
– Υποστηρίζοντας πολιτικές μεθόδους χωρών που υποτάσσουν, εισβάλλουν ή παρεμβαίνουν σε άλλες (χώρες)
– Εφαρμόζοντας διάφορες μορφές βίας: φυσική, οικονομική, φυλετική, θρησκευτική, σεξουαλική, ηθική ή ψυχολογική

Θέση 5. Η ισότητα – Είμαστε όλοι ίσοι στα δικαιώματα, το νόμο, τις ευκαιρίες. Όχι θεωρητικά αλλά στην πράξη

Θέση 6. Η οριζόντια οργάνωση – Οργανωνόμαστε οριζόντια. Εφαρμόζουμε, εξηγούμε και εξελίσσουμε την οριζόντια οργάνωση σε όλα τα πεδία
Θέση 6.1. Οριζόντια οργάνωση στις συναδελφικές σχέσεις, συνεργασία και καταμερισμος. Βαρεθήκαμε τους εκπροσώπους, τους αρχηγούς και τους ηγέτες. Κανένας δε διατάζει.
Θέση 6.2. Είμαστε υπέρ της ύπαρξης λειτουργιών για τα συλλογικά θέματα, και ανάλογα με τις ανάγκες. Λειτουργίες που εναλάσσονται και που είναι υπόλογες στο σύνολο.
Θέση 6.3. Είμαστε ενάντια στον ανταγωνισμό, τον ακραίο και εξοντωτικό ατομικισμό αυτού του συστήματος. Έτσι εκφράζουμε την ευαισθησία της μη πρωταγωνιστικότητας, της ανωνυμίας, του συνόλου

Θέση 7. Η διαφορετικότητα – Είμαστε όλοι διαφορετικοί με διαφορετικές ιδεολογίες, προσδοκίες και πιστεύω και έτσι καταθέτουμε στο σύνολο όλο αυτό τον πλούτο των διαφορετικών τοποθετήσεων
Θέση 7.1. Αυτή η διαφορετικότητα αυξάνεται επειδή γινόμαστε περισσότεροι, αλλάζουμε και εξελισσόμαστε σταθερά.

Θέση 8. Η προσέγγιση- Δε μας αρκεί η ανεκτικότητα προς ό,τι είναι διαφορετικό. Προχωράμε παραπέρα περιλαμβάνοντας, προσεγγίζοντας και δημιουργώντας δεσμούς.
Θέση 8.1. «Ακούμε πραγματικά» για να καταλάβουμε αυτόν που είναι διαφορετικός και ν’ ανοίξουμε νέους δρόμους στην κατανόηση και την επικοινωνία.
Θέση 8.2. Θέλουμε να προσεγγίσουμε και όποιον είναι βίαιος, επειδή πιστεύουμε ότι θα σταματήσει να είναι βίαιος όταν καταλάβει το λάθος στην πρακτική και τη συμπεριφορά του.

Θέση 9. Η κοινωνικότητα- «Μαζί μπορούμε» να λύσουμε τις συγκρούσεις. Αν και μας τις παρουσιάζουν σαν εξατομικευμένες, είναι κοινωνικές συγκρούσεις. Κάνοντας ορατή και συνδέοντας τη σύγκρουση με όλη την κοινωνία δημιουργούμε συνθήκες για να λύσουμε προβλήματα που, μεμονωμένα, δε θα μπορούσαμε ποτέ να λύσουμε.

Θέση 10. Η Συλλογική Νοημοσύνη- Σκεφτόμαστε δικτυωμένα. Το αποτέλεσμα του να δουλεύεις σε σχέση και δικτυωμένος με άλλους επιδιώκοντας τη συλλογική νοημοσύνη δεν είναι ίδιο με το άθροισμα των ατομικών ιδέων. Έτσι πολλαπλασιάζουμε τις απαντήσεις και βρίσκουμε καλύτερες λύσεις. Η συλλογική νοημοσύνη ανεβάζει το επίπεδο της κοινής μας δράσης.

Θέση 11. Για την Ειρήνη- Ο άνθρωπος προχωρά γρηγορότερα όταν δε χάνει χρόνο και ενέργεια σε βίαιες αντιπαραθέσεις. Δημιουργούμε σχέσεις συνεργασίας που προάγουν την κοινωνική πρόοδο.

Θέση 12. Για τη Μη Βία -«Δε χρειαζόμαστε τη βία, έχουμε δίκιο».
Θέση 12.1. Υποστηρίζουμε τη μη βία ως την κατεξοχήν γενναία θέση.
Θεση 12.2. Συνυπάρχουμε με τη βία σε καθημερινή βάση και δουλειά μας είναι να την εξουδετερώσουμε.

Θέση 13. Η εθελοντική δράση – Οι δράσεις μας είναι χωρίς οικονομικές απολαβές. Δουλεύουμε με και για το σύνολο. «Βάζουμε κι εμείς κάποιες σταγόνες νερού στο μεγάλο ποτάμι του ανθρώπινου είδους».

Θέση 14. Η συνοχή- Η δράση μας βασίζεται στις αρχές μας. Προσπαθούμε η σκέψη, το συναίσθημα και η πράξη μας να συμπίπτουν. «Όταν λέμε κάτι δεσμευόμαστε και το κάνουμε».

Θέση 15. Το σύνολο – Ανακαλύπτω τον εαυτό μου μέσα από εμάς.
Θέση 15.1. Ξεκινώντας από το σύνολο μπορούμε να επιδιώξουμε την προσωπική μας απελευθέρωση.
Θέση 15.2. Το καλύτερο κομμάτι του καθενός μας εκφράζεται μέσα στο σύνολο.
Θέση 15.3. Μέσα στο σύνολο ανακαλύπτουμε το ανθρώπινο μέσα μας και το ανθρώπινο στους άλλους.

Θέση 16. Ο σεβασμός – Θέλουμε καθένας μας να εκφράζεται ελεύθερα και χωρίς να νιώθει ότι τον κρίνουν. Μόνη προϋπόθεση κανείς να μην προσπαθεί να επιβληθεί στους άλλους.
Θέση 16.1. Σεβόμαστε τους άλλους και τον εαυτό μας. Έτσι μεγαλώνει η αξιοπρέπειά μας.
Θέση 16.2. Σεβόμαστε τον άλλο ακόμη κι αν έχει μια ιδεολογία, πιστεύω ή συμπεριφορά διαφορετική από τη δική μας.
Θέση 16.3. Σεβόμαστε τον εαυτό μας όταν έχουμε συνοχή στη ζωή μας.

Θέση 17. Η πνευματικότητα.
Θέση 17.1. Γινόμαστε μάρτυρες στη γέννηση μιας άθεης θρησκευτικότητας.
Θέση 17.2. Υπάρχει μια αναζήτηση της πνευματικότητας χωρίς θεούς και ναούς.
Θέση 17.3. Δεν είμαστε ούτε καλύτεροι ούτε χειρότεροι επειδή είμαστε άθεοι ή πιστοί.
Θέση 17.4. Οι θρησκείες έχουν παίξει έναν διφορούμενο ρόλο στην εξέλιξη του ανθρώπου: άλλοτε βοηθώντας τη, άλλοτε φρενάροντάς τη και άλλοτε προκαλώντας τεράστια δεινά.

Θέση 18. Η έμπνευση- Έχουμε βιώσει «τη σύνδεση» μεταξύ μας, το να βρισκόμαστε στο ίδιο μήκος κύματος, το να μοιραζόμαστε τα ίδια πράγματα. Μπορέσαμε να δημιουργήσουμε μια ατμόσφαιρα που γέμισε τους δρόμους με ελευθερία, δυνατότητες, συμπόρευση μεταξύ ανθρώπων σ’ ένα κοινό αγώνα.

Όταν συμβαίνει αυτό όλα φαίνονται δυνατά, δεν υπάρχουν όρια. Αυτή η ενέργεια είναι μέρος της έμπνευσής μας…

Θέση 19. Για την παγκοσμιότητα- Ξέρουμε τη σημασία της τοπικής δράσης, αλλά ξέρουμε επίσης ότι μόνο αυτή δε λύνει τα παγκόσμια προβλήματα. Ο κόσμος είναι σε διαδικασία παγκοσμιοποίησης και σήμερα κάποιες λύσεις πρέπει να δοθούν σ’ αυτή την κλίμακα. Για παράδειγμα:
Θέση 19.1. Προτεραιότητα είναι να λυθεί το πρόβλημα της πείνας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Θέση 19.2. Να κατευθύνουμε τα ποσά που δαπανώνται για στρατούς και εξοπλισμούς σε κοινωνικές ανάγκες έτσι που να μη μπλοκάρουν πια την ανθρώπινη πρόοδο.
Θέση 19.3. Να βαθύνουμε τη δημοκρατία κάνοντάς τη περισσότερο συμμετοχική και να προχωρήσουμε παραπέρα στα θέματα της δικαιοσύνης, της διαφάνειας, της ισότητας χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς.
Θέση 19.4. Να θέσουμε ως προτεραιότητα την υγεία, την παιδεία και τη στέγη για όλες και όλους.
Θέση 19.5. Αυτές οι προτάσεις δεν είναι ουτοπικές και ανεφάρμοστες, αλλά ρεαλιστικές και πραγματοποιήσιμες επιδιώξεις. Υπάρχουν οι τεχνολογικές συνθήκες και οι πόροι για να γίνουν πραγματικότητα. Το 99% του πληθυσμού της γης μοιραζόμαστε αυτές τις επιθυμίες. Υπάρχει ήδη ένα κοινό αίσθημα ανάμεσα στους λαούς της γης που θα επιτρέψει σ’ όλ’ αυτά να γίνουν πράξη. Τα νέα κινήματα είναι ένα σύμπτωμα. Στόχος μας είναι ένα παγκόσμιο δίκτυο. … «Τα όνειρα μας δε χωράνε στις κάλπες σας».

Θέση 20. Η εξέλιξη/ Η επανάσταση – Στον 21ο αιώνα μπορούμε και πρέπει να ξαναορίσουμε την κοινωνική δράση και το είδος κοινωνίας που θέλουμε.
Θέση 20.1. Αυτή η εξέλιξη/ επανάσταση είναι μη βίαιη. Και είναι για μας η επόμενη στάση.
Θέση 20.2. Οι μορφές του κοινωνικού αγώνα που βασίζονται στη βία δυναμώνουν το παλιό βίαιο και πατριαρχικό σύστημα.
Θέση 20.3. Μια μορφή αγώνα είναι η μη συνεργασια με παράνομους νόμους, η πολιτική ανυπακοή.
Θέση 20.4. Η καλύτερη μορφή αγώνα είναι να δώσουμε εναλλακτικές λύσεις για ό,τι δε λειτουργεί. Φαινόμενα επίδειξης του καινούριου που θέλουμε.

Θέση 21. Το ξύπνημα μιας πλανητικής γενιάς.
Θέση 21.1. Είμαστε μπροστά στη γέννηση μιας παγκόσμιας γενιάς, που εκφράζεται στα νέα κοινωνικά κινήματα.
Θέση 21.2. Μιας γενιάς που ζητά στήριγμα και ενθάρρυνση από τις προηγούμενες χωρίς να συγκρούεται μαζί τους.
Θέση 21.3. Η μαζική χρήση των τεχνολογιών άμεσης επικοινωνίας σε παγκόσμιο επίπεδο δημιουργεί τις συνθήκες για μια πιο δικτυωμένη εργασία και κατά συνέπεια για μια νέα φάση στην ανθρώπινη εξέλιξη.

Θέση 22. Το καινούριο παράδειγμα – Οι θέσεις αυτές είναι ένα καινούριο παράδειγμα πολιτισμού που μπορεί να παράξει βαθιές αλλαγές σε κοινωνικό, πολιτισμικό και υπαρξιακό επίπεδο.

Θέση 23. Το καινούριο παράδειγμα υπάρχει ήδη. Όπως αναφέρουμε στη Θέση 2, Η ελευθερία, αυτές οι θέσεις μπορούν ελεύθερα να συζητηθούν, να απορριφθούν, να αμφισβητηθούν, να εφαρμοστούν, να αγνοηθούν, να αποτελέσουν μέρος της ζωής μας ή όχι. Ανάλογα με την επιλογή το μέλλον θα κλείσει ή θ’ ανοίξει. Αυτό που σίγουρα δεν μπορεί να γίνει είναι να σβηστούν, να ξεχαστούν ή να εμποδιστούν στην εξέλιξή τους επειδή υπάρχουν ήδη στο μυαλό πολλών ανθρώπων, και στο δικό σου. Είναι εδώ για να μείνουν. «Έχουμε μπει ήδη στη συνείδησή σας. Αν δε μας αφήνουν να ονειρευόμαστε, δε θα τους αφήνουμε να κοιμηθούν».

Θέση 24. Το καινούριο παράδειγμα πολλαπλασιάζεται. Σε ολόκληρη την κοινωνία παρατηρούνται πολλές εκδηλώσεις της αλλαγής.
Θέση 24.1. Στόχος μας είναι να βρούμε ό,τι είναι πραγματικά χρήσιμο για να το βελτιώσουμε και κυρίως να φτιάξουμε το καινούριο. Δε χρειάζεται να πολεμήσουμε το παλιό γιατί καταρρέει από μόνο του.
Θέση 24.2. Σε κάποια στιγμή που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε, αυτό το καινούριο παράδειγμα θα μπει σε μια φάση γεωμετρικής αναπαραγωγής.

Είσαι έτοιμη; είσαι έτοιμος;
Πάμε αργά, γιατί πάμε μακριά!

occupy-berlin-germany-980

————
Πηγή: Κόσμος χωρίς πολέμους και βία

Posted in πολιτική, Κοινωνική οικολογία, Μετάβαση, Παιδεία, Πνευματικότητα, Πολιτισμός | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , | Σχολιάστε

Έχουμε το δικαίωμα να εκπαιδεύουμε τα παιδιά;

Εάν έκανα στους περισσότερους ανθρώπους αυτή την ερώτηση, νομίζω ότι οι πρώτες απαντήσεις τους θα ήταν «Ναι, φυσικά! Κάθε παιδί έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση!» Μας το λένε όλα αυτά τα χρόνια – «Η εκπαίδευση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο!», «Είναι ευθύνη των γονέων να φροντίσουν τα παιδιά τους να αποκτήσουν καλή εκπαίδευση». Η σχολική φοίτηση είναι υποχρεωτική εδώ που ζω από την ηλικία των 6,5 ετών, είτε πρόκειται για το κλασσικό σχολείο είτε για κατ΄οίκον διδασκαλία. Τι είναι όμως η «εκπαίδευση»; Και έχουμε το δικαίωμα να τη δώσουμε σε όλους ανεξάρτητα από το αν τη θέλουν ή όχι;

righttoeducate03

Μια μορφή εκπαίδευσης (ή τι διδάσκεται στο σχολείο) είναι αρκετά καλά καθορισμένη. Μπορούμε να δούμε το πρόγραμμα σπουδών ηλεκτρονικά οποιαδήποτε στιγμή θέλουμε. Προβλέπεται σαφώς για εμάς, τι πρέπει να μάθει το παιδί κάθε χρόνο. Φαίνεται ότι η εκπαίδευση είναι η πλήρωση ενός παιδιού με ένα προκαθορισμένο σύνολο γνώσεων. Αλλά υπάρχει πραγματικά μόνο ένας τύπος εκπαίδευσης; Και είναι η ίδια για κάθε παιδί; Και ποιος αποφασίζει τι είναι αρκετά σημαντικό να συμπεριλάβει; Ποιος αποφασίζει ποια πράγματα είναι πιο σημαντικά από άλλα; Ανατρέχοντας στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, είναι εύκολο να διαπιστώσουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος του επικεντρώνεται γύρω από την «ακαδημαϊκή μόρφωση». Λαμβάνουμε την σαφή εντύπωση ότι πράγματα όπως η ανάγνωση, η γραφή και τα μαθηματικά είναι πιο σημαντικά από τις τέχνες. Αλλά τι γίνεται αν είστε καλλιτέχνης ή χορευτής; Σίγουρα μια προσέγγιση «ένα μέγεθος που ταιριάζει σε όλους» είναι πολύ περιοριστική. Βεβαίως, η «επιτυχημένη μόρφωση» σημαίνει κάτι διαφορετικό για κάθε άτομο, ανάλογα με τις δυνατότητες του , τις ιδιαίτερες κλίσεις τους, τα ενδιαφέροντά του και τι σχεδιάζει να κάνει στη ζωή του.

Αυτό με φέρνει στο σημείο να σκεφτώ … έχει κάποιος το δικαίωμα να υπαγορεύει σε κάποιον άλλο τι πρέπει να μάθει; Πώς θα πρέπει να ξοδέψει τα χρόνια της ζωής του; Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που θα πρέπει να γνωρίζουν; Είναι γενικά αποδεκτό ότι ναι, έχουμε αυτό το δικαίωμα. Αλλά αν βγείτε εκτός του πλαισίου των κοινωνικών πρότυπων για μια στιγμή και σκεφτείτε πραγματικά, όλα αρχίζουν να φαίνονται λίγο … παράλογα. Ή μήπως μόνο για μένα;

Ας πούμε ότι μιλάμε για ενήλικες για ένα λεπτό, όχι για παιδιά. Για παράδειγμα, δεν γνωρίζω πολλά για τη γεωγραφία. Ο σύζυγός μου μου έχει πει χιλιάδες φορές, που βρίσκονται ορισμένες χώρες, αλλά τις ξεχνώ σχεδόν αμέσως. Δεν με ενδιαφέρει καθόλου. Δεν είναι κάτι που πρέπει να ξέρω αυτή τη στιγμή. Αν προκύψει κάτι σχετικό μελλοντικά, δεν αμφιβάλλω για την ικανότητά μου να μαθαίνω ό, τι χρειάζομαι για να μάθω (υπάρχει αυτό το χρήσιμο εργαλείο που ονομάζεται Google). Τι γίνεται αν κάποιος μου είπε ότι η εκμάθηση της γεωγραφίας είναι πολύ σημαντική και πρέπει να την παρακολουθήσω. Ότι θα έπρεπε να περάσω μία ώρα την ημέρα μελετώντας γεωγραφία για το επόμενο έτος. Πιθανώς θα τους ξαπόστελνα… Έχω το δικαίωμα να αποφασίσω τι με ενδιαφέρει, τι είναι σχετικό με μένα και πως ξοδεύω το χρόνο μου. Δεν θα έπρεπε τα παιδιά να έχουν το ίδιο δικαίωμα;

righttoeducate01

«Μα τα παιδιά δεν είναι σε θέση να πάρουν αποφάσεις για την εκπαίδευσή τους!» Ακούω τις αντιρρήσεις. Τι συμβαίνει όμως αν όντως είναι; Ακριβώς επειδή το «φυσιολογικό» που πρέπει να κάνουμε είναι να δώσουμε στα παιδιά μια ευρεία και ρηχή εκπαίδευση σε όλα ελπίζοντας ότι αυτό θα τα καταστήσει ικανά να είναι σε θέση να επιλέξουν ένα μονοπάτι όταν «μεγαλώσουν», δεν σημαίνει ότι αυτός είναι ο μόνος τρόπος, ο ενδεδειγμένος ή ο καλύτερος τρόπος. Είναι ο ευκολότερος τρόπος να «εκπαιδευτεί» ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων κάθε φορά, ίσως. Αλλά το εύκολο δεν είναι πάντα το καλύτερο. Υπάρχουν πολλά παιδιά σε όλο τον κόσμο που αυτή της στιγμή αυτοδιευθύνουν με επιτυχία τη δική τους εκπαίδευση. Έχω τέσσερα από αυτά στο σπίτι μου. Υπάρχουν πολλοί (διαδικτυακοί) λογαριασμοί παιδιών που έχουν μεγαλώσει μέσω αυτοκατευθυνόμενης βιωματικής μάθησης και μαθαίνουν αυτά που τα ενδιαφέρουν. Πιστεύω πραγματικά ότι η εκπαίδευση δεν σημαίνει γνώση κάποιων γεγονότων και στοιχείων, όσο πως να γνωρίζουμε τον τρόπο να μάθουμε. Όταν γνωρίζετε πώς να μαθαίνετε (κάτι που διαθέτουμε εκ γενετής), υποστηρίζεστε στη μάθηση σας και είστε διαρκώς περίεργοι και παρακινημένοι, μπορείτε να μάθετε απολύτως οτιδήποτε θέτετε στο αντιληπτικό σας πεδίο. Και αν υπάρχουν πράγματα που δεν σας ενδιαφέρουν τώρα, έχει σημασία αν δεν τα μάθετε αυτή τη στιγμή; Ακριβώς όπως ένας ενήλικας μαθαίνει νέα πράγματα καθώς γίνονται συναφή και αναγκαία στη ζωή του, έτσι μπορεί και ένα παιδί. Χρόνος αφιερωμένος σε κάτι που δεν έχει άμεσο νόημα σε εσάς δεν φαίνεται ως άσκοπα σπαταλημένος.

.righttoeducate04

«Παρακολουθήστε τα μάτια του παιδιού σας, τι τα κάνει να μισοκλείνουν βαριεστημένα, τι τα κάνει να λαμπρύνουν, να ζωντανέψουν, να φωτιστούν. Εκεί βρίσκεται η μάθηση » – Carol Black

 

Εάν η «εκπαίδευση» δεν είναι κάτι που πρέπει να τυποποιηθεί, αν είναι διαφορετική για κάθε παιδί και αν τα παιδιά είναι στην πραγματικότητα ικανά να καθοδηγήσουν την εκπαίδευσή τους, τότε δεν πρέπει να τους δοθεί αυτό το δικαίωμα; Πώς γίνεται να μην μπορούν να έχουν τον ηγετικό ρόλο σε κάτι τόσο σημαντικό όσο η δική τους εκπαίδευση; Εάν δεν μπορείτε να έχετε τον έλεγχο του νου σας, αυτό που μαθαίνετε, αυτό που σας ενδιαφέρει και σας αφορά προσωπικά, τότε σε τι μπορείτε να έχετε έλεγχο; Γιατί βλέπουμε την εκπαίδευση ως κάτι που πρέπει να κάνουμε για τα παιδιά, αντί για κάτι που ο καθένας επιτελεί για τον εαυτό του; Οι άνθρωποι θέλουν να μάθουν, δεν θα μπορούσατε να τους σταματήσετε να μάθουν ακόμα κι αν προσπαθούσατε. Δεν είναι κάτι που πρέπει να εξαναγκάσουμε ή να υπαγορεύσουμε.

Τώρα αυτό δεν σημαίνει ότι λέμε απλά «εντάξει παιδιά, βγάλτε τα πέρα μόνοι σας και εκπαιδευτείτε!». Φυσικά χρειάζονται τη βοήθεια και την καθοδήγησή μας, όπως συμβαίνει με πολλά άλλα πράγματα. Μπορούμε να τα εμπιστευθούμε και να τα αφήσουμε να διαβούν στο δρόμο χωρίς να επιβαλλόμαστε. Μπορούμε να τα σεβόμαστε εμψυχώνοντας και να διευκολύνουμε την μαθησή τους αντί να τα επιθεωρούμε. Αντί η μόρφωση να είναι κάτι που δίνετε σε ένα παιδί, μπορεί να είναι κάτι που το παιδί επιτελεί μόνο του με τη βοήθεια και την καθοδήγηση των άλλων. Μπορούμε να τους δώσουμε την ελευθερία να μάθουν για οτιδήποτε θελήσουν να γνωρίσουν, στον δικό τους χρόνο και ρυθμό.

Έχω φτάσει να πιστεύω ότι ίσως το να επιμένουμε παιδιά ηλικίας από 5 έως 16 ετών να περνούν το μεγαλύτερο μέρος των ωραρίων τους κατά τη διάρκεια της εβδομάδας σε ενηλικοκεντρική μάθηση, δεν είναι κάτι που έχουμε το δικαίωμα να κάνουμε. Αρκετή από την παιδική ηλικία και την παιδική ζωή αποφασίζεται και εξαρτάται από κάποιον άλλον. Εγώ δεν αισθάνομαι άνετα με αυτό. Εσείς;

righttoeducate02

«Το μυστικό της εκπαίδευσης έγκειται στο σεβασμό του μαθητή. Δεν είναι δική σας αρμοδιότητα να επιλέξετε τι θα γνωρίζει και τι θα κάνει. Επιλέγεται και προνοείται και μόνο αυτός κρατά το κλειδί για το δικό του μυστικό. «– Ralph Waldo Emerson

 

Κείμενο από το blog της Sara MacDonald

Posted in Παιδεία, αυτοκατευθυνόμενη μάθηση | Tagged , , , , , , , | Σχολιάστε

Ένα σχολείο με τα παιδιά «πρωταγωνιστές»!

This gallery contains 8 photos.

Δημοσιεύθηκε αρχικά στο Παιδαγωγική Ομάδα "Το Σκασιαρχείο":
Ολοκληρώθηκε με επιτυχία η ημερίδα που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, 24/6/2017, στο Ρέθυμνο με θέμα την Δημοκρατική Παιδεία – Για ένα Σχολείο της Κοινότητας, όπως αυτή αποτυπώνεται στην παιδαγωγική θεωρία και πράξη του Celestin Freinet. Η ημερίδα ξεκίνησε με…

Βαθμολογία:

Gallery | Σχολιάστε

Προσεγγίζοντας την συνεταιριστική εργασία στο πλαίσιο του κοινωνικού μετασχηματισμού

του Κώστα Νικολάου         (αναδημοσίευση από Διαλεκτικά)

Τι είναι ο αμειβόμενος εργαζόμενος συνεταιριστής, δηλαδή, το μέλος του συνεταιρισμού που εργάζεται και αμείβεται γι’ αυτό; Είναι αφεντικό ή μισθωτός υπάλληλος ή ταυτόχρονα αφεντικό και μισθωτός υπάλληλος ή αυτοαπασχολούμενος ή κάτι άλλο; Ποια είναι η κοινωνική σημασία της μη αμειβόμενης εργασίας, που ασκείται στο συνεταιρισμό (συνήθως ονομαζόμενη εθελοντική) και ποια η σχέση της με την αμειβόμενη; Πως σχετίζεται η φύση της εργασίας στο συνεταιρισμό με το μετασχηματιστικό κοινωνικό όραμα που φέρουν οι συνεταιρισμοί της κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας;

Η φύση της εργασίας σε ένα συνεταιρισμό είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της κοινωνικής του ταυτότητας [1]. Δεν είναι απλά ένα οικονομικό ή τεχνικό ζήτημα. Όπως ένας συνεταιρισμός έχει διπλή φύση, οικονομική και κοινωνική, έτσι και η εργασία σε αυτόν δεν είναι απλά ένα οικονομικό του χαρακτηριστικό, αλλά και κοινωνικό. Εδώ το κοινωνικό νοείται με την καθολική (ολοκληρωμένη) έννοια του όρου, που περιλαμβάνει το οικονομικό, πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις.

Η Διεθνής Συνεταιριστική Συμμαχία (ICA) για την συνεταιριστική εργασία

Μια σημαντική βάση για την κατανόηση της φύσης της εργασίας σ’ ένα συνεταιρισμό είναι τα σχετικά πρότυπα και οι αρχές, που διατυπώνονται στις παγκόσμιες διακηρύξεις και αποφάσεις των γενικών συνελεύσεων της Διεθνούς Συνεταιριστικής Συμμαχίας (International Co-operative Alliance – ICA) [2]. Η θεμελιώδης προσέγγιση της εργασίας στο συνεταιρισμό, σύμφωνα με την ICA, περιλαμβάνει τρεις βασικές θέσεις:
1) το είδος της εργασίας που ασκείται σε ένα συνεταιρισμό αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του συνεταιρισμού,
2) η εργασία αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το είδος του συνεταιρισμού, πχ όλα τα πρότυπα της Παγκόσμιας Διακήρυξης για τους εργατικούς συνεταιρισμούς πρέπει να ισχύουν και για τους εργαζόμενους μέλη των κοινωνικών συνεταιρισμών και
3) η σχέση των εργαζομένων μελών με το συνεταιρισμό πρέπει να θεωρείται ως διαφορετική από εκείνη της συμβατικής μισθωτής εργασίας και από εκείνη της αυτοαπασχόλησης [3,4].

Για το διεθνές συνεταιριστικό κίνημα, δεν μπορεί να υπάρχουν ούτε αφεντικά ούτε υπάλληλοι και άρα, δεν μπορεί να υφίσταται η σχέση «αφεντικά – μισθωτοί» σε ένα συνεταιρισμό ΚΑΛΟ.

Αφού λοιπόν δεν πρόκειται ούτε για μισθωτή εργασία, ούτε για αυτοαπασχόληση, οι συνεταιρισμοί πρέπει να προστατεύουν τα εργαζόμενα μέλη με κατάλληλα συστήματα (ανάλογα με το τι υφίσταται σε κάθε χώρα) κοινωνικής πρόνοιας και κοινωνικής ασφάλισης [3,4]. Το είδος της ασφαλιστικής κάλυψης των εργαζόμενων μελών του συνεταιρισμού είναι ανεξάρτητο από το είδος της εργασίας στο συνεταιρισμό και δεν το καθορίζει. Η αναγκαιότητα για ασφαλιστική κάλυψη (για σύνταξη, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κλπ) των εργαζόμενων μελών ενός συνεταιρισμού, που οδηγεί πχ στην ένταξη στο καθεστώς του ΙΚΑ, δεν σημαίνει και την αποδοχή και καθιέρωση από το συνεταιρισμό της έννοιας του μισθού και άρα του όρου μισθωτός, δηλαδή, την ύπαρξη εξαρτημένης μισθωτής εργασίας και άρα την ύπαρξη αφεντικών και υπαλλήλων.

Μισθωτή εργασία και κεφάλαιο: το ένα προϋποθέτει το άλλο

Πρώτα απ’ όλα, ο άνθρωπος με την εργασία αλληλεπιδρά με τη φύση, αλλάζοντας και τη φύση και τον ίδιο του τον εαυτό [5].

Οι άνθρωποι, ως κοινωνικά όντα, στο πλαίσιο παραγωγής της υλικής τους ζωής «έρχονται σε καθορισμένες σχέσεις, αναγκαίες, ανεξάρτητες από τη θέλησή τους, σε σχέσεις παραγωγής ….. Το σύνολο αυτών των παραγωγικών σχέσεων αποτελεί το οικονομικό οικοδόμημα της κοινωνίας, την υλική βάση, που πάνω της υψώνεται ένα νομικό και πολιτικό εποικοδόμημα και που σε αυτήν αντιστοιχούν ορισμένες πάλι κοινωνικές μορφές συνείδησης» [6].

Το οικονομικό επίπεδο είναι μεν το καθοριστικό σε τελευταία ανάλυση, αλλά μόνο σε τελευταία. Η καθολική, η ολοκληρωμένη ανάλυση είναι η κοινωνική, που περιλαμβάνει όλα τα επίπεδα (οικονομικό, πολιτικό, ιδεολογικό) και τις αλληλεπιδράσεις τους. Η κοινωνική εξέλιξη δεν καθορίζεται ντετερμινιστικά, αλλά κυριαρχείται από τη σύμπτωση, τις πιθανότητες, την τυχαιότητα [7,8].

Για τους εργαζόμενους στο πλαίσιο του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής «το άτομο βλέπει να του αποσπούν το προϊόν της εργασίας του …… Η υπεραξία της εργασίας του ….. καρπώνεται από την κοινωνική τάξη που εκμεταλλεύεται τις παραγωγικές του δυνάμεις….. Ο εργάτης δεν βλέπει απλά την αλλοτρίωση του σε σχέση με την εργασία του, αλλά επίσης βλέπει να υφαρπάζεται το προϊόν αυτής ….. Η πηγή αυτής της εκμετάλλευσης είναι η ιδιοκτησία των μέσων που καθιστούν εφικτή την οικονομική παραγωγή (π.χ. εργοστάσια, χωράφια κλπ)» [9].

Αυτή η αλλοτρίωση, η αποξενωμένη εργασία χαρακτηρίζει τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και το άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτόν σύστημα της μισθωτής εργασίας [10]. Και μάλιστα, «σ’ αυτό το είδος της ανταλλαγής ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία θεμελιώνεται ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος της παραγωγής ή το μισθωτό σύστημα και που υποχρεωτικά πρέπει να καταλήγει πάντα στην αναπαραγωγή του εργάτη σαν εργάτη και του κεφαλαιοκράτη σαν κεφαλαιοκράτη» [11]. «Το κεφάλαιο προϋποθέτει τη μισθωτή εργασία, η μισθωτή εργασία προϋποθέτει το κεφάλαιο. Το ένα προϋποθέτει το άλλο, το ένα παράγει το άλλο» [12]. «Κατά συνέπεια, το να θέλει κανείς ν’ αφήσει τη μισθωτή εργασία να υπάρχει και ταυτόχρονα να καταργήσει το κεφάλαιο είναι ένα αίτημα αυτοαναιρούμενο, που δεν μπορεί να σταθεί» [13].

Συνεταιριστική εναντίον ιεραρχικής οργάνωσης της εργασίας

Ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής είναι η ιεραρχική και αντιδημοκρατική οργάνωση τόσο των ιδιωτικών και κρατικών επιχειρήσεων όσο και του ίδιου του κράτους (των κρατικών υπηρεσιών). Οι εργαζόμενοι μισθωτοί σε αυτές, δεν έχουν κανένα λόγο για κανένα ζήτημα. Οι αποφάσεις λαμβάνονται πάντα “από τους επάνω”. Αυτό το χαρακτηριστικό στο οικονομικό επίπεδο, επιδρά στο πολιτικό και ιδεολογικό εποικοδόμημα, “εκπαιδεύοντας” τους εργαζόμενους και τους πολίτες στο να θεωρούν ότι η αποτελεσματικότητα σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας συνδέεται υποχρεωτικά με την ανάθεση των αποφάσεων και των επιλογών σε κάποιους “από πάνω”, και ότι η διακυβέρνηση «είναι πολύ δύσκολη για τους ανθρώπους του λαού» [14].

Στον αντίποδα, βρίσκεται ο συνεταιρισμός, όπου η δημοκρατική οργάνωσή του (αποφάσεις από τη γενική συνέλευση όλων των μελών, ένα άτομο – μία ψήφος κλπ) στο οικονομικό επίπεδο, επιδρά στο πολιτικό και ιδεολογικό εποικοδόμημα, εκπαιδεύοντας τους εργαζόμενους και τους πολίτες στη δημοκρατία, στην ενεργό συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων και των επιλογών και τελικά, στη διακυβέρνηση “από τα κάτω”.

«Η συνεταιριστική επιχείρηση είναι το κλειδί, η αποφασιστική εναλλακτική απέναντι σε μια παραδοσιακή καπιταλιστική επιχείρηση ..… Όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξαρτήτως του τι κάνουν στο εσωτερικό της επιχείρησης, πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν στη συλλογική λήψη των αποφάσεων, δημοκρατικά, αναφορικά με το τι, πώς, πού θα υλοποιείται η παραγωγή και τι θα γίνει με τα κέρδη..… Ένας άνθρωπος, μια ψήφος είναι το μέτρο με το οποίο λαμβάνονται αυτές οι αποφάσεις…..
Ο λόγος για τον οποίο ενδιαφερόμαστε για τη μετάβαση από μια ιεραρχική καπιταλιστική οργάνωση των επιχειρήσεων σε μια ριζοσπαστικά διαφορετική συνεταιριστική ή δημοκρατική οργάνωση, είναι απλός: Πιστεύουμε ότι πλέον έχει τελειώσει η ιστορική χρησιμότητα της καπιταλιστικής οργάνωσης της παραγωγής. Πλέον δεν είναι ικανή [η οργάνωση αυτή] να παρέχει αγαθά. Παρέχει κέρδη και ευημερία μόνο σε μια μικρή μερίδα του πληθυσμού και μόνο τα «αρνητικά» στην πλειονότητα» [15].

Προς τους ελεύθερους συνεταιρισμένους δημιουργούς

Ο εργαζόμενος που προβαίνει με την ελεύθερη βούλησή του στη δημιουργία συνεταιρισμού μαζί με άλλους, αρνείται την αλλοτριωτική, αποξενωμένη και εξαρτημένη μισθωτή εργασία, αρνείται το δίπολο αφεντικό / μισθωτός υπάλληλος, αρνείται ταυτόχρονα και τους δύο πόλους της αντίθεσης: και το ρόλο του αφεντικού και το ρόλο του μισθωτού. Αυτή του όμως η δράση, που γεννιέται ως άρνηση μέσα στον κόσμο της εκμετάλλευσης, δεν είναι μόνον άρνηση. Τη ίδια στιγμή δρα καταφατικά και δημιουργικά. Δημιουργεί μια οικονομική δραστηριότητα, στην οποία καταργεί την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, την οποία υποτάσσει στις ανθρώπινες ανάγκες και όχι στα κέρδη, δρώντας αρμονικά με τη φύση [16].

Οι εργαζόμενοι συμμετέχοντας ισότιμα στο συνεταιρισμό μετατρέπουν τα μέσα παραγωγής πλούτου σε συνεταιριστική ιδιοκτησία και έτσι, καταργούν τον ίδιο τους τον εαυτό ως μισθωτούς εργαζόμενους, καταργούν τις ταξικές διαφορές και διακρίσεις στο χώρο της συγκεκριμένης δραστηριότητας [17,18]. Η δραστηριότητά τους αυτή, τους καθιστά κατ’ αρχήν στο οικονομικό επίπεδο «ελεύθερους συνεταιρισμένους παραγωγούς» [5,13].

Η έννοια των «παραγωγών» αναφέρεται στο οικονομικό επίπεδο. Όμως δεν είναι μόνον αυτό που αλλάζει με αυτήν τη δραστηριότητα. Είναι ότι «αλλάζουμε μέσω της δραστηριότητάς μας. Και αυτό ισχύει για όλες τις δραστηριότητες των ανθρώπων. Κάθε διαδικασία δραστηριότητας έχει δύο προϊόντα: τη μεταβολή των συνθηκών και τη μεταβολή αυτού που δρα» [19]. Και εδώ βρίσκεται η πεμπτουσία του συνεργατισμού: «όταν ο εργάτης συνεργάζεται με άλλους εργάτες βάσει ενός σχεδίου, αποβάλλει τα δεσμά της ατομικότητάς του και αναπτύσσει τις δυνατότητες του ανθρώπινου είδους» [5]. Αυτό σημαίνει ότι με τη δραστηριότητα αυτή, αλλάζει και το εποικοδόμημα (πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο), δηλαδή, αλλάζει το κοινωνικό, με την καθολική (ολοκληρωμένη) έννοια του όρου, που περιλαμβάνει το οικονομικό, πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις.

Είναι εξαιρετικής σημασίας να υπογραμμισθεί στο σημείο αυτό, ότι στους συνεταιρισμούς της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας δεν υπάρχει μόνον αμειβόμενη εργασία. Υπάρχει και η μη αμειβόμενη εργασία, αυτή που στην καθομιλουμένη γλώσσα συνήθως αποκαλείται εθελοντική. Τα μέλη αυτών των συνεταιρισμών που εργάζονται χωρίς να αμείβονται δεν ασκούν φιλανθρωπία, ελεημοσύνη, αλτρουισμό ή προσκοπισμό. Ασκούν κοινωνική αλληλεγγύη προσφέροντας εργασία ανάλογα με τις δυνατότητές τους και λαμβάνουν από το συνεταιρισμό μηδενική αμοιβή, διότι δεν την έχουν ανάγκη (καλύπτουν τις ανάγκες τους από άλλη δραστηριότητα). Σε αυτούς τους συνεταιρισμούς και ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες του συνεταιρισμού (την οικονομική του βιωσιμότητα) τείνει να διαμορφωθεί η κάλυψη των αναγκών των πολιτών «από τον καθένα ανάλογα με τις δυνατότητές του στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του» [20]. Σε ένα πιο προχωρημένο επίπεδο, μπορεί να υπάρχει και αυτοπεριορισμός αμοιβής, δηλαδή, αμειβόμενοι εργαζόμενοι να ζητούν μικρότερη αμοιβή, όταν έχουν μικρότερες ανάγκες [21].

Κατά συνέπεια, η εργασία στο συνεταιρισμό (αμειβόμενη και μη αμειβόμενη), όποια δραστηριότητα κι αν αφορά, χειρωνακτική, πνευματική, επιστημονική, καλλιτεχνική με σκοπό την ολοκλήρωση και την ομορφιά (διότι «ο άνθρωπος παράγει επίσης σύμφωνα με τους νόμους της ομορφιάς» [10]), δεν είναι απλά εργασία, δεν είναι μόνον οικονομική δραστηριότητα, δεν είναι μόνον παραγωγή. Πρόκειται για δημιουργία. Και οι συμμετέχοντες σε αυτήν δεν είναι απλά «ελεύθεροι συνεταιρισμένοι παραγωγοί». Είναι ελεύθεροι συνεταιρισμένοι δημιουργοί.

Αντί επιλόγου

Όταν οι εργαζόμενοι «θέλουν να δημιουργήσουν τους όρους της συνεργατικής παραγωγής σε μια κοινωνική κλίμακα και πρώτα απ’ όλα σε εθνική κλίμακα, στη χώρα τους, σημαίνει μόνο ότι αυτοί εργάζονται να ανατρέψουν τους σημερινούς όρους της παραγωγής και αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη δημιουργία συνεταιρισμών με τη βοήθεια του κράτους» [22]. Μιλώντας για το συνεργατικό κίνημα, μιλάμε για «μια ακόμα μεγαλύτερη νίκη της πολιτικής οικονομίας της εργασίας επί της πολιτικής οικονομίας της ιδιοκτησίας» [23], που δημιουργεί καθημερινά, από τώρα και “από τα κάτω” έναν καινούργιο υπαρκτό κόσμο.

Βιβλιογραφία

[1] Νικολάου Κ., «Η φύση της εργασίας στο συνεταιρισμό: Ούτε αφεντικά, ούτε μισθωτοί-υπάλληλοι, αλλά ελεύθεροι συνεταιρισμένοι δημιουργοί», Διαλεκτικά, 22.2.2016, http://www.dialektika.gr
[2] International Co-operative Alliance – ICA, http://ica.coop
[3] CICOPA (International organisation representing worker and social cooperatives, a sectoral organisation of the International Cooperative Alliance – ICA), “World declaration on worker cooperatives”, approved by the ICA General Assembly, Cartagena, Colombia, 23 September 2005
[4] CICOPA, “World Standard of Social Cooperatives”, CICOPA General Assembly, Cancun, Mexico, 16 November 2011
[5] Marx K., “The Capital. A critique of political economy”, Ed. Lawrence and Wishart, London, 1954
[6] Marx K., “Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας”, Εκδ. Οικονομικής και Φιλοσοφικής Βιβλιοθήκης, Αθήνα, 1956
[7] Νικολάου Κ., “Επιστήμη και κρίση: Προσεγγίζοντας την κοινωνικά δίκαιη έξοδο”, Πρακτικά 21ου Πανελλήνιου Συνέδριου Χημείας, ΕΕΧ, Θεσσαλονίκη, 9-12.12.2011. Επίσης στο: Διαλεκτικά, 10.12.2011, http://www.dialektika.gr
[8] Engels F., “Letter to Hans Starkenburg”, January 25, 1894, http://www.marxists.org
[9] Αργυρός Δ., “Οι δυναμικές της χειραφέτησης. Από το «δικαστήριο της ιστορίας» στους «ελεύθερους συνεταιρισμένους παραγωγούς»”, Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα, 2015
[10] Marx K., “Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα”, Εκδ. Γλάρος, Αθήνα, 1975
[11] Marx K., “Μισθός, τιμή και κέρδος”, Εκδ. Αναγνωστίδη, Αθήνα
[12] Marx K., “Μισθωτή εργασία και κεφάλαιο”, Εκδ. Αναγνωστίδη, Αθήνα
[13] Marx K., “Grundrisse – Fondements de la critique de l’ économie politique”, Ed. Anthropos, Paris, 1968
[14] Brecht Β., “Deutsche Krigsfibel” (Γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου), 1939
[15] Wolff R., “Ο θάνατος του καπιταλισμού και το αντιπαράδειγμα της συνεταιριστικής οικονομίας”, Συνέντευξη του Richard Wolff στον Ed Rampell, http://www.counterpunch.org. Επίσης στο: https://barikat.gr, 2013
[16] Engels F., “Διαλεκτική της φύσης”, Εκδ. Αναγνωστίδη, Αθήνα
[17] Engels F., “Letter to August Bebel”, March 18-28, 1875, http://www.marxists.org
[18] Engels F., “Σοσιαλισμός ουτοπικός και επιστημονικός”, Εκδ. Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο, Αθήνα, 2006
[19] Lebowitz M., “Ανακαλύπτοντας εκ νέου το σοσιαλισμό και ανακτώντας τον Μαρξ”, Παρουσίαση στο φεστιβάλ ανατρεπτικού κινηματογράφου, συζήτηση για το «Σοσιαλισμό», 3-7 Μαϊου 2010, Ζάγκρεμπ, Κροατία. Επίσης στο: Θέσεις, τ.112, 2010
[20] Marx K., Engels F., “Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος”, Εκδ. Γνώσεις, Αθήνα, 1968
[21] Νικολάου Κ., “Σημειώσεις για τον Ολοκληρωμένο Συνεταιρισμό Καταλονίας”, Διαλεκτικά, 22.12.2015, http://www.dialektika.gr
[22] Marx K., “Κριτική του προγράμματος της Γκότα”, Εκδ. Καμπίτση, Αθήνα
[23] Marx K., “Inaugural Address of the International Working Men’s Association – The First International”, 1864, Marxists Org.

_________________________________________

* Το κείμενο αυτό αποτελεί εισήγηση στην συζήτηση με θέμα «Η φύση και οι σχέσεις εργασίας σε διαφορετικά είδη συνεταιρισμών», που έγινε στο πλαίσιο του 4ου Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας, Αθήνα (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο), 10.6.2017
Εισηγητές:

Nicole Alix, Πρόεδρος, La Coop des Communs, Γαλλία
Hagen Henry, συνεργαζόμενος Καθηγητής και διευθυντής έρευνας Πανεπιστημίου Ελσίνκι Φινλανδία.
Κώστας Νικολάου, Καθηγητής-Σύμβουλος Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πρόεδρος UnivSSECoop – Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας, Ελλάδα
Γιώργος Πλουμπίδης, Dock – Συνεργατικός Χώρος για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία, Ελλάδα
Συντονιστής:
Μιχάλης Τρεμόπουλος, Δικηγόρος, MA Κοινωνικής Οικολογίας, τ. Ευρωβουλευτής, Γραμματέας ΠΡΩ.Σ.Κ.ΑΛ.Ο., Ελλάδα
Posted in Κοινωνική οικολογία, Οικοκοινότητες, Οικονομία, Ομότιμα δίκτυα | 1 σχόλιο

ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΦΡΕΝΕ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ

Η παιδαγωγική ομάδα «Το Σκασιαρχείο. Πειραματικοί ψηλαφισμοί για ένα σχολείο της κοινότητας» σε συνεργασία με τον «Συνήγορο του Παιδιού» και την παιδαγωγική ομάδα «Για ένα δημοκρατικό σχολείο», συνδιοργανώνουν ημερίδα για τον μεταρρυθμιστή της εκπαίδευσης Celestin Freinet, ο οποίος με την παιδαγωγική του υποστήριξε ένα σχολείο δημοκρατικό, ανοικτό, συνεργατικό και ελεύθερο το οποίο σέβεται και αναγνωρίζει τα δικαιώματα κάθε παιδιού.

Δίκτυο κριτικής στην εκπαίδευση

rethimno_2017

Η παιδαγωγική ομάδα «Το Σκασιαρχείο. Πειραματικοί ψηλαφισμοί για ένα σχολείο της κοινότητας» σε συνεργασία με τον «Συνήγορο του Παιδιού» και την παιδαγωγική ομάδα «Για ένα δημοκρατικό σχολείο», συνδιοργανώνουν ημερίδα για τον μεταρρυθμιστή της εκπαίδευσης Celestin Freinet, ο οποίος με την παιδαγωγική του υποστήριξε ένα σχολείο δημοκρατικό, ανοικτό, συνεργατικό και ελεύθερο το οποίο σέβεται και αναγνωρίζει τα δικαιώματα κάθε παιδιού.

Κύριοι ομιλητές :

  • Pierre Lafitte, E.S.P.E. Université de Picardie, France,  Συνεργάτης I.C.E.M  & F.I.M.E.M ( Παιδαγωγική Freinet ).
  • Γιώργος Μόσχος, Συνήγορος του Παιδιού
  • Ασπασία Καλησώρα, εκπαιδευτικός
  • Ε΄& ΣΤ’ Τάξη Δημ. Σχ. Αργυρούπολης Ρεθύμνου

Για το πρόγραμμα και πληροφορίες για δηλώσεις συμμετοχής επισκεφτείτε το blog της ομάδας Το Σκασιαρχείο

Δείτε την αρχική δημοσίευση

Posted in Αταξινόμητα | Σχολιάστε